KTO JEST KIM:

KRZYSZTOF BARANOWSKI

10.

Ramka_10_wiek_XXI_ill 2000[1] grudzień

Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Admi­ni­stracji w Warszawie kupuje od Kredyt Banku Fryderyka Chopina za 2 460 425,00 PLN. Decyzję kupna podjął dr Dariusz Czajka, pomysłodawca i jeden z założycieli EWSPiA, który w la­tach 70-tych płynął w młodzieżowej załodze Zewu Morza dowodzonego przez Krzysztofa Bara­now­skiego i tam po raz pierwszy zapoznał się z ideą edukacji na morzu.

Krzysztof Baranowski koordynuje i nadzoruje całość działań wychowania morskiego EWSPiA.

W ramach Akademii pod Żaglami na Fryderyku Chopinie zaczęły się odbywać seminaria, wykła­dy oraz kursy językowe dla studentów EWSPiA.

Uczelnia proponuje też naukę na poziomie szkoły średniej dla chętnych spoza uczelni, w Szkole Pod Żaglami.

  2001-2007 STS Fryderyk Chopin pływa z młodzieżą z kolejnych edycji Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego.

Rejsami dowodzą przeważnie kapita­no­wie Krzysztof Baranowski, Ziemowit Barański i Adam Kantorysiński.

  2001

Za całokształt działalności żeglarskiej (50 lat) Bractwo Wybrzeża – Mesa Kaprów Polskich przyznaje Krzysztofowi Baranowskiemu nagrodę „Chwała Mórz” – Kaperski Topór Bojowy. Wręczenie Topora odbyło się na pokładzie żaglowca STS Fryderyk Chopin.[2]

Bałtyckie Bractwo Żeglarzy odznacza Krzysztofa Baranowskiego nagrodą Conrad 2000 przyznawaną największym indywidualnościom żeglarskim. W uzasadnieniu podano:

Za cały dorobek żeglarski obejmujący wiele ambitnych rejsów oceanicznych (w tym samotny rejs dookoła świata, zakończony w roku 2000), liczne książki (łączny nakład wraz z tłumaczeniami – milion egzemplarzy), realizację 50 filmów o tematyce morskiej oraz znaną działalność organizatorską (imprezy, żaglowce, szkoły, konferencje)[3]

  2001 – 2007

Lady B. latem pływa w rejsach stażowych po Bałtyku i Morzu Północnym, jesień i zimę spędza na ogół na Wyspach Kanaryjskich. Stałym kapitanem jest Mieczysław Leśniak, później Jan Stankiewicz.

  2003 – 2004

Lady B. uczestniczy w akcji Jolanty Kwaśniewskiej „Płyniemy do Europy”, polegającej na gratisowych rejsach morskich młodzieży z całego kraju wybranej na podstawie znajomości problematyki europejskiej. Punktem kulminacyjnym (maj 2004) jest odebranie przez młodzież w Brukseli symbolicznych kluczy do Europy.

  2003

Krzysztof Baranowski formalnie przechodzi na emeryturę, kończy również pracę etatową w EWSPiA, a tym samym na Fryderyku Chopinie.

Posłano po mnie dopiero wtedy, gdy statek utknął w Szczecinie. Kapitan postawił wyższe warunki finansowe, a kadra oficerska go poparła, ale pod moim dowództwem kadra zgodziła się płynąć – wykonałem zadanie, doprowadziłem statek na zakontraktowane rejsy w Niemczech.[4]

  2005-2009

Krzysztof Baranowski jest redaktorem naczelnym miesięcznika „Jachting”.

Ustanawia tam nagrodę „Jachtsmen Roku”.

  2006   

Kpt. Krzysztof Baranowski występuje gościnnie w serialu TV Ranczo (2006) w roli Starosty… ale tylko na stronie internetowej Filmweb[5].

 Ranczo_Filmweb_b   W rzeczywistości w 78. odcinku Rancza (sezon 6, odc. 13 – „Poród amatorski”; emisja 2012-05-27) starostę Wilkowyi zagrał Krzysztof Baranowski – starosta powiatu lipnowskiego (z siedzibą w mieście Lipno, woj. kujawsko-pomorskie).   2008 8 marca – Gdynia, galeria Centrum Gemini przy Skwerze Kościuszki:

kpt. Krystyna Chojnowska-Liskiewicz wręcza Krzysztofowi Baranowskiemu Specjalną Nagrodę Super Kolosa[6] przyznaną przez kapitułę X Ogólnopolskiego Spotkania Podróżników, Żeglarzy i Alpinistów.

Tę nagrodę, Super Kolosa, dostaje się raz w życiu. Cieszę się, że tego doczekałem. Jest to dla mnie niezwykły zaszczyt przede wszystkim z tego powodu, że statuetkę przyznają nie tylko żeglarze, ale i podróżnicy, himalaiści czy speleolodzy. Super Kolosa będę, zatem cenił wyjątkowo, bowiem honor z nim związany jest wyrazem uznania całego środowiska podróżniczego, a nie tylko moich kolegów z branży.[7]

Szczególne podziękowania laureat skierował do kpt. Wojciecha Jacobsona – legendy polskiego żeglarstwa, który zawsze służył i służy pomocą oraz dzieli się swym doświadczeniem z innymi żeglarzami – przypominając, że bez wsparcia Jacobsona, rejs Polonezem w 1972 roku mógł w ogóle nie dojść do skutku.

Od 2008

Krzysztof Baranowski jest członkiem rady programowej Polskiej Fundacji Morskiej.

Jest to niezależna, niedochodowa organizacja pozarządowa, zarejestrowana przez Sąd Rejonowy w Szczecinie. Jej celem jest „popularyzowanie walorów żeglarstwa, jego kultury materialnej, jak i duchowej, poszerzanie wiedzy historycznej o związkach Polski z morzem, ich znaczeniu w Europie i na świecie oraz upowszechnianie polskich osiągnięć w tej dziedzinie.”[8]

  2008 15-22 listopada

Krzysztof Baranowski prowadzi Pogorię po Morzu Liguryjskim w tygodniowym rejsie, zorganizowanym przez absolwentów International Class Afloat 1988-1989, z okazji dwudziestej rocznicy rejsu. Z dawnych uczniów stawiło się sześciu Amerykanów, Estończyk, sześciu Rosjan oraz szesnastu Polaków.

Eskapada szesnastolatków przed dwoma dekadami, dziś dorosłych facetów: lekarzy, prawników, naukowców, menadżerów, burmistrzów, wreszcie mężów i ojców, zakończyła się wspólną obietnicą powtórzenia jej za pięć lat.[9]

  2009 16 marca

Reaktywacja Fundacji noszącej teraz nazwę „Szkoła Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego”[10].

Fundacja, współpracując z Caritasem, inicjuje akcję „Dookoła świata za pomocną dłoń”. Proponuje uczennicom i uczniom, którzy za zgodą rodziców zgłoszą swój udział w projekcie, niesienie pomocy w trakcie roku szkolnego osobom niepełnosprawnym, chorym i potrzebującym, a następnie eliminacje sprawnościowe. Najlepsza trzydziestka kwalifikuje się na rejs oceaniczny. Pozostałym Fundacja organizuje „rejsy pocieszenia” na Mazurach lub po Bałtyku.

Tradycyjnie, udział młodzieży w rejsach jest bezpłatny, a koszty pokrywać mają środki otrzymane od sponsorów oraz pozyskane przez Fundację w ramach prowadzonej działalności.[11]

Fundacja ustanawia nagrodę „Żeglarz Roku” przyznawaną od 2010 roku żeglarzom za wyczyny morskie i w innych dziedzinach żeglarstwa (np. deska, ślizg lodowy), w których nominaci przyczynili się do popularyzacji tej dziedziny sportu.[12]

  2010-2013 – rejsy Szkoły Pod Żaglami na Fryderyku ChopiniePogorii   2010 2 października

STS Fryderyk Chopin pod dowództwem kpt. Krzysztofa Baranowskiego wypływa z Gdy­ni w rejs Szkoły Pod Żaglami pod hasłem „Dookoła świata za pomocną dłoń”.

Armator brygu, EWSPiA, użycza żag­lo­wiec bezpłatnie.

Na pokład zamustrowało 36 uczennic i uczniów II klasy gimnazjum, wyłonionych w drodze ca­ło­rocz­ne­go kon­kursu. Trasa ma zakończyć się w Fort de France na Martynice w połowie stycz­nia 2011.

Kapitanowie (zmiana w Stavanger): Krzysztof Baranowski, Ziemowit Barański (chemia). Załoga etatowa: Marek Derendarz (kucharz), Krzysztof Olczyk (mechanik). Kadra oficersko-nauczycielska: Katarzyna Jankowska (biologia, lekarz), Adam Kantorysiński (bosman), Mieczysław Leśniak (III oficer), Małgorzata Michałkiewicz (j. angielski, j. francuski), Jolanta Modelska (j. polski, historia), Maciej Ostrowski (II oficer, meteorolog, fizyka, geografia), Mateusz Potempski (I oficer, WOS), Marcin Tyfa (pomocnik bosmana, fizyka, j. niemiecki). Ekipa TV: Weronika Wojnach (operator TVN; do Stavanger). Uczennice i uczniowie: Szymon Angowski, Joanna Borowska, Konrad Bosek, Anita Chwastek, Maciej Dowgiałło, Natalia Gałda, Jakub Jeleński, Jadwiga Juwa, Kacper Kaferski, Katarzyna Kozubal, Alicja Kromka, Magdalena Kurowska, Bartosz Kutwin, Patryk Leszek, Tomasz Ławski, Kinga Łoboda, Jakub Łochowski, Filip Niemcunowicz, Karolina Okwiecińska, Marta Orlińska, Oskar Orlitz, Katarzyna Patryniak, Beniamin Rostankowski, Julia Różycka, Igor Rudnicki, Jan Rybołowik, Anna Sachaj, Dominika Szmit, Hanna Tokaj, Anna Wilk, Marek Włodarczyk, Iwo Wojcieszak, Katarzyna Zajączkowska, Miłosz Zieliński, Paulina Żurawińska.

14 października

W Stavanger (Norwegia) dowództwo brygu przejmuje kpt. Ziemowit Barański. Krzysztof Baranowski, zgodnie z planem, wraca do Polski, do pracy w biurze armatorskim rejsu.

29 października

100 Mm SW od wysp Scilly Fryderyk Chopin traci w sztormie bukszpryt i oba masz­ty. Nikt z 47-osobowej załogi nie doznał obra­żeń, nie ma też potrzeby ewaku­acji. Kapitan jednak przyjmuje hol, bowiem w przy­pad­ku uży­cia sil­ni­ka żag­low­ca, reszt­ki oli­no­wa­nia, niemoż­liwe do usu­nię­cia w cza­sie sztormu, mo­gą zablo­kować śru­bę i ster.

2010-SzPZ_MAPA2

Żaglowiec odholowano do stoczni remontowej w Falmouth, skąd młodzież wróciła do Polski. Postój Fryderyka Chopina w stoczni trwa do 24 czerwca 2011. W międzyczasie zmienia się właściciel i armator: EWSPiA sprzedaje żaglowiec spółce 3Oceans, zajmującej się czarterami i organizacją rejsów komercyjnych.

  2011 7 marca

Prezydent RP Bronisław Komorowski obejmuje honorowym patronatem akcję „Dookoła świata za pomocną dłoń”.[13]

18 czerwca

W Nowym Warpnie nad Zalewem Szczecińskim otwarta zostaje Aleja Żeglarzy. Jako pierwsze umieszczone zostają tablice kapitanów: Krzysztofa Baranowskiego i Andrzeja Mendygrała.

17 września, Szczecin

Pod dowództwem Krzysztofa Baranowskiego na Fryderyku Chopinie wypływają uczennice i uczniowie Szkoły Pod Żaglami, których rejs rok wcześniej przerwała utrata masztów.

Kapitanowie (zmiana w Santa Cruz de Tenerife): Krzysztof Baranowski, Ziemowit Barański (chemia). Załoga etatowa: Wiesław Patro (mechanik), Krystyna Szypczyńska (kucharz). Kadra oficersko-nauczycielska: Zbigniew Bosek (do Santa Cruz de Tenerife; biologia), Bogusława Ćwikła (j. polski, j. angielski, muzyka), Mieczysław Leśniak (III oficer), Agnieszka Leśny (historia i j. polski), Maciej Ostrowski (II oficer, geografia), Karol Petryka (bosman), Mateusz Potempski (I oficer, WOS, historia architektury), Olga Sabok (matematyka, j. francuski), Tomasz Trojnar ( biologia, lekarz), Marcin Tyfa (bosman, fizyka, j. niemiecki), Wiktor Waszkowiak (nauczyciel chemii). Ekipa TV: Konrad Kwas (operator filmowy; plastyka). Uczennice i uczniowie: Szymon Angowski, Anita Chwastek, Maciej Dowgiałło, Jakub Jeleński, Jadwiga Juwa, Kacper Kaferski, Katarzyna Kozubal, Alicja Kromka, Magdalena Kurowska, Patryk Leszek, Tomasz Ławski, Kinga Łoboda, Jakub Łochowski, Filip Niemcunowicz, Karolina Okwiecińska, Marta Orlińska, Oskar Orlitz, Katarzyna Patryniak, Przemysław Piernicki, Beniamin Rostankowski, Julia Różycka, Jan Rybołowik, Anna Sachaj, Dominika Szmit, Hanna Tokaj, Iwo Wojcieszak, Marek Włodarczyk, Julia Stalmach, Anna Wilk, Miłosz Zieliński.

Trasa: Szczecin – Kanał Kiloński (RFN) – Falmouth (Wlk. Bryt.) – Vigo (Hiszpania) – Madera i Porto Santo (Portugalia) – Wyspy Kanaryjskie (Hiszpania) – Wyspy Zielonego Przylądka – Martynika (dep. zamorski Francji).

Armator, firma 3Oceans, wysyłając Fryderyka Chopina na Karaiby na czarter, udostępnia bryg Szkole Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego, na trasie Szczecin – Martynika,  „po kosztach własnych”. Koszty paliwa, wyżywienia i opłat portowych ponosi Fundacja Szkoła Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego.

15 grudnia

Koniec rejsu na Martynice.

SzPZ-2011_MAPA   2012 25 września, Świnoujście

Pod dowództwem Krzysztofa Baranowskiego wypływa na Pogorii kolejna edycja jego Szkoły Pod Żaglami (34 uczennice i uczniowie).

Kapitanowie (zmiana w Maladze): Krzysztof Baranowski, Krzysztof Grubecki. Załoga etatowa: Marcin Mieczkowski (bosman), Stanisław Reszel (mechanik), Krystyna Szypczyńska (kucharz). Kadra oficersko-nauczycielska: Marek Bieliński (j. angielski, WOS), Zbigniew Bosek (intendent, fotograf, biologia; IV oficer od Lizbony), Anna Kulczak  (II oficer, j. polski), Elżbieta Nizińska (do Barcelony; III oficer, historia), Maciej Ostrowski (do Lizbony; IV oficer, meteorolog, geografia), Marcin Piotrowski (do Amsterdamu), Waldemar Rzeźnicki (I oficer, fizyka), Anita Wietrzyńska (matematyka, geografia), Jerzy Wojciechowski (do Barcelony), Marcin Wojtkowski  (lekarz, chemia; III oficer od Barcelony). Ekipa TV: Maciej Dudziński (operator TVN24). Uczennice i uczniowie: Michał Bojarczuk, Andrzej Brzeski, Maja Duszkiewicz, Martyna Eiben, Paula Eiben, Bruno Ganicz, Robert Gattner, Agata Golonka, Paweł Jachim, Jakub Kokot, Elisej Kosarev, Aleksandra Kozowska, Anna Kozubal, Maciej Krygier, Magdalena Kupilas, Adam Machońko, Łukasz Mielczarek, Stanisław Murgrabia, Kalina Paszyna, Elżbieta Przeździak, Tatiana Shikhovtcova, Wojciech Sobierajski, Jędrzej Staniewicz, Kamila Stapf, Martin Szajnar, Julia Szewczyk, Michał Szukała, Agata Tomaszek, Daria Wasilewska, Alicja Wawrzyniak, Michał Wnuk, Krzysztof Wyrzykiewicz, Mateusz Zabielski, Konrad Ziemianin.

Trasa: Świnoujście – Amsterdam (Holandia) – Boulogne-sur-Mer (Francja) – Setúbal (Portugalia) – Malaga, Cartagena, Vilanova i la Geltrú, Portinatx (Hiszpania) – Monako – Genua (Włochy).

SzPZ-2012_MAPA   19 października, Malaga

Krzysztof Baranowski przekazuje dowództwo nad Pogorią i swoją Szkołą Pod Żaglami kpt. Krzysztofowi Grubeckiemu, absolwentowi pierwszej Szko­ły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego (rok szkolny 1983/1984).

3 listopada, Genua

Koniec rejsu.

    2013 2 maja

W dniu Święta Flagi RP, na dziedzińcu Pałacu Prezydenckiego w Warszawie zaprezentowana zostaje wystawa „Biało-czerwona na morzach i oceanach”[14], złożona z 42 plansz przedsta­wia­ją­cych największe osiąg­nięcia żeglar­stwa polskiego.

Wystawę otworzył prezydent Bronisław Komorowski, który uhonorował przedsta­wio­nych na planszach żeglarzy banderami prezydenckimi.

Z dużą satysfakcją informujemy, że – wśród odznaczonych prezydencką banderą – bank nagród rozbił Krzysztof Baranowski. Prezydent RP wręczył bandery: kpt. Baranowskiemu za całokształt dokonań żeglarskich, żaglowcom „Pogoria” i „Fryderyk Chopin”, które dzięki Krzysztofowi Baranowskiemu powstały i „Szkole Pod Żaglami kpt. Krzysztofa Baranowskiego”.[15]

1 września, Gdańsk-Westerplatte

Pod dowództwem Krzysztofa Baranowskiego na Pogorii wypływa pierwsza polsko-rosyjska Szkoła Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego: do 32-osobowej załogi młodzieżowej wybrano po 8 dziewcząt i chłopców z Polski i Rosji.

Kapitanowie (zmiany w Cherbourgu i La Spezia): Krzysztof Baranowski (geografia), Adam Busz (geografia), Krzysztof Grubecki (geografia). Załoga etatowa: Sylwester Małachowski (kucharz), Marcin Mieczkowski (bosman), Stanisław Reszel (mechanik). Kadra oficersko-nauczycielska: Ekaterina Andreyasheva (j. angielski, j. rosyjski), Ewa Bajerska (j. angielski, matematyka), Oleg Bespalov (dziennikarz i filmowiec – Komsomolskaja Pravda), Zbigniew Bosek (IV oficer, fotograf, intendent), Marek Duszkiewicz (I oficer, lekarz, biologia, chemia), Magdalena Lapshin (j. polski, j. niemiecki), Mieczysław Leśniak (III oficer), Kryspin Pluta (filmowiec TVN24, WOS, filmoznawstwo), Kazimierz Robak (j. polski, historia, dyrektor Szkoły), Remigiusz Trzaska (do Port de Sóller; II oficer), Anita Wietrzyńska (fizyka, matematyka, II oficer od Port de Sóller). Uczennice i uczniowie: Bartosz Andrałojć, Maksim Boiarov, Jakub Borysewicz, Alexandra Bulavkina, Filip Chojnacki, Aleksandra Dudij, Veronika Gasparian, Egor Ivanov, Zuzanna Jeglorz, Anastasiia Kashparowa, Oliwia Kiełbowska, Alexey Korolyuk, Jakub Krakowski, Maria Kulak, Viktoriia Kurbanova, Aleksandra Lashchuk, Olga Lazareva, Daniil Litvinov, Michał Łakomski, Małgorzata Narecka, Nikodem Niziołek, Kamilla Nowak, Valeriya Ogoleva, Sergey Ostapets, Katarzyna Pisarek, Denis Popov, Anastasiia Poteeva, Andrzej Rydzewski, Maria Sachaj, Araik Simonyan, Evgenii Sosnin, Natalia Strzępka, Alexander Suchanek.

Trasa: Gdańsk – Kanał Kiloński – Cherbourg – Vigo – Setúbal – San Miguel – Portinatx – Port de Sóller – Tulon – La Spezia – Viareggio – Zatoka Neapolitańska – Isola di Ustica – Vibo Valentia Marina – Porto di Levante – Olbia – Bonifacio – Civitavecchia.

SzPZ-2013_MAPA

9 września, Cherbourg

Krzysztof Baranowski przekazuje dowództwo kpt. Adamowi Buszowi.

5 października, La Spezia

Dowództwo nad PogoriąSzkołą Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego przejmuje kpt. Krzysztof Grubecki.

26 października, Civitavecchia

koniec rejsu polsko-rosyjskiej Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego. Krzysztof Baranowski wita jej załogę w porcie docelowym i wręcza opinie rejsowe.

26 października – 2 listopada

Krzysztof Baranowski prowadzi Pogorię po Morzu Liguryjskim w rejsie zorganizowanym – zgodnie z zapowiedzią – przez absolwentów International Class Afloat 1988-1989, tym razem z okazji jej dwudziestopięciolecia.

 _00_SzPZ-ICA_rejs_25_lat_2013_sm   2014

Krzysztof Baranowski zabiega bezustannie o budowę nowego żaglowca dla swojej Szkoły Pod Żaglami.

Koncepcja jest gotowa – wypracowaliśmy ją ze znanym konstruktorem nowozelandzkim Tomkiem Głowackim. Projekt został nazwany „Polonia”, ale to nazwa robocza, zapewne potencjalni inwestorzy zechcą go nazwać inaczej. Problemem jest to, że inwestorów nie widać na horyzoncie, a sam temat mało kogo w Polsce interesuje. […]

Moim życzeniem był wyższy standard wnętrza polegający na kabinach dwuosobowych (za­mie­nianych na czas Szkoły na czteroosobowe), dużo przestrzeni „socjalnej” i naresz­cie duża klasa w formie audytorium na rufie wykorzystująca nawis kadłuba. Tomek za­pro­po­no­wał wystrój w „starym stylu” przy najnowocześniejszych rozwiązaniach tech­nicznych. […]

„Polonia” może służyć różnym celom – promocyjnym, wizerunkowym, propagandowym, wreszcie komercyjnym – ja potrzebuję żaglowca na cztery pierwsze miesiące roku szkol­ne­go na realizację Szkoły pod Żaglami jako projektu charytatywnego (młodzież pracuje w wo­lon­ta­riacie cały rok, a potem płynie za darmo). […]

„Fryderyk Chopin” […] w roku 2011 zrobił promocyjną turę po zachodniej Europie z okazji jubileuszu kompozytora pokazując jak pięknie można propagować kulturę i sztukę przy pomocy żaglowca.[16]

 

Moje najbliższe plany wiążą się z budową kolejnego żaglowca […] To moje nowe wyzwanie i cel. Ten nowy projekt to […] bryg o długości 56 metrów przeznaczony dla szkolenia młodzieży w ramach „Szkoły pod Żaglami” oraz... w celu zdobywania funduszy […] W wersji biznesowej „Polonia” będzie mogła być wygodnym miejscem do wypoczynku dla 18 osób w dwuosobowych kabinach z własnymi węzłami sanitarnymi. […] Koszt przedsięwzięcia szacuje się na 35 mln złotych. […] Jeśli każdy Polak złożyłby się po złotówce, to akurat starczyłoby na całość, hm… Ale myślimy o indywidualnych inwestorach, którzy mogliby wykupić kabiny na „Polonii”, tak jak kupuje się apartamenty w atrakcyjnych miejscach świata i stadionach.[17]

  marzec

Ukazuje się 20. książka Krzysztofa Baranowskiego – Bujanie w morskiej pianie. W posłowiu do niej napisałem:

W naszym żeglarstwie Krzysztof to druga obok Zaruskiego postać. Zaruski przed wojną, a on po wojnie. Bo akurat nam nikt nie powie, że jest człowiek, który po wojnie zrobił więcej propagandy dla żagli i dla wyprowadzenia małolatów na morze niż Krzysztof. Pisałem tak 30 lat temu, w mojej opowieści o pierwszej Szkole Pod Żaglami. Dziś nie zmieniłbym w tej kwestii ani słowa.[18]

  24 maja

Bolesławiec (województwo dolnośląskie): Drugie bolesławieckie Prywatne Gimnazjum przyjmuje za patrona kpt. Krzysztofa Baranowskiego. Szkołę założył Zdzisław Czyżowicz, jeden z uczestników rejsu na Darze Pomorza w 1979 i bohater filmu Na rejach.

  12 sierpnia

Krzysztof Baranowski, jako gość honorowy i jeden z ambasadorów regat Baltic Polonez Cup 2014 o Puchar Poloneza, towarzyszył na s/y Polonez zawodnikom startującym w wyścigu. Regaty samotnych żeglarzy na trasie Świnoujście – wyspy Christiansø – Świnoujście zainicjowali w 1973 roku kapitanowie Jerzy Siudy i Kazimierz Jaworski dla uczczenia rejsu kpt. Krzysztofa Baranowskiego jachtem Polonez dookoła świata. Od 2013 obok samotników startują załogi dwuosobowe.

 

Kolejna edycja Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego znów jest polsko-rosyjska głównym sponsorem jest polska organizacja Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Kandydatki i kandydaci z Polski musieli - jak zawsze -  przede wszystkim wykazać się wytrwałością w pracy opiekuńczej. O ty, kto popłynie Pogorią w semestrze jesiennym, zadecydowały konkursy finałowe organizowane w czerw­cu w Giżycku i Smoleńsku. Pozostali uczestnicy otrzymali prawo bezpłatnego udziału w wakacyjnym obozie żeglarskim na Mazurach.

Pogoria ze Szkołą pod Żaglami wypływa z Gdyni 17 sierpnia 2014. Kapitanem żaglowca jest Krzysztof Grubecki, absolwent pierwszej SzPŻ 1983/84..

  2015 22 sierpnia, Amsterdam

Krzysztof Baranowski rozpoczyna trzecią polsko-rosyjską Szkołę Pod Żaglami: do 32-osobowej załogi młodzieżowej wybrano po 8 dziewcząt i chłopców (druga klasa gimnazjum) z Polski i Rosji. SzPŻ popłynie na Pogorii z Amsterdamu do Civitavecchia.

23 sierpnia, Amsterdam

Pod dowództwem Krzysztofa Baranowskiego Pogoria wypływa w rejs.

Kapitan: Krzysztof Baranowski (Dyrektor Szkoły, geografia). Załoga etatowa: Sylwester Małachowski (kucharz), Henryk Czerniecki (bosman, do 2015-10-03), Jarosław Borówka (bosman, od 2015-10-04), Mirosław Bednarz (mechanik). Kadra oficersko-nauczycielska: Oleg Biespałow ( WOS, dziennikarz i filmowiec), Zbigniew Bosek (II oficer), Łukasz Kaźmierczak (lekarz, biologia, chemia), Mieczysław Leśniak (III oficer),  Marian Mańkowski (I oficer, matematyka, fizyka), Natalia Pasierska (j. angielski), Kryspin Pluta (filmowiec TVN24, WOS, filmoznawstwo), Kazimierz Robak (j. polski, historia), Miłosz Romaniuk (IV oficer, informatyka, jęz. angielski, WOS), Lida Sogomonyan (j. rosyjski), Anita Wietrzyńska  (fizyka, matematyka). Uczennice i uczniowie: Julia Bernatek, Arina Bovszeva, Pavel Doronin, Arseniy Durov, Julia Garbowska, Elian Godyń, Sviatoslav Grachev, Anastasia Gusakova, Michał Jastrzębski, Polina Kenshenskaya, Aziza Khestanova, Olga Kim, Danila Krygin, Maja Kozowska, Bartosz Kubicki, Maksim Kunyashev, Konstantin Lobachev (do 2015-09-16), Piotr Marszałek, Yulia Mushkis, Bartosz Muszkat, Olesiya Osipova, Stanisław Patynowski, Szymon Piątek (od 2015-09-16), Sylwia Stupnicka, Martyna Szoja, Bartłomiej Szymański, Zuzanna Śliwska, Avelina Terentyeva, Barbara Urbańczyk, Pavel Vertyanov, Karol Ważny, Egor Zaytsev, Olga Ziuzia.

Trasa: Amsterdam (Holandia) – Ijmuiden (Holandia) – Lerwick (Szetlandy, Wlk. Brytania) – Vigo (Hiszpania) – Leixões (Portugalia) – Cascais (Portugalia) – Vila Baleira (Porto Santo, archipelag Madera, Portugalia) – Gibraltar (brytyjskie terytorium zamorskie) – Málaga (Hiszpania) – Ensenada de San Miquel (Ibiza, Baleary, Hiszpania) – Bonifacio (Korsyka, Francja) – Porto San Stefano (Włochy) – Civitavecchia (Włochy).

SzPZ-2015_Mapa_2

17 października, Civitavecchia

koniec rejsu polsko-rosyjskiej Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego. Dystans rejsu (wg zapisu w Dzienniku Jachtowym): 4625 Mm Czas rejsu: 53 doby, 10 godzin, 30 minut. Relacje z rejsu: Żeglujmy Razem: SzPŻ-2015 od Amsterdamu do Civitavecchia (22 sierpnia – 17 października 2015).

  2016 30 maja

Promocja 21. książki Krzysztofa Baranowskiego – Uczucia oceaniczne (Park Cafe, Konstancin, ul. Sienkiewicza 3). W posłowiu do niej napisałem:

Mimo bogatej warstwy historycznej i anegdotycznej wszystkie historie tu przedstawione dotyczą – lub dotyczyły – Autora osobiście. Jest to więc rodzaj autobiografii uczuciowej, podanej jednak tak dyskretnie (introwertyk!), że książka może być jednocześnie podręcznikiem przedmiotu, który nazywa się życie. Nie mówiąc już o tym, że powinien to przeczytać każdy mający zamiar wyruszyć w rejs (zwłaszcza dłuższy), a także ci, którzy chcą funkcjonować lub funkcjonują w zespołach, zwłaszcza na stanowiskach kierowniczych. Na szczęście jest to podręcznik nietypowy: nieczęsto pozycję tego gatunku czyta się tak lek­ko i z taką cie­ka­wością jak „Uczucia oceaniczne”. Które z równym powodzeniem mogłyby nosić tytuł „Oceany uczuć”.[19]

czerwiec

Trwają eliminacje do kolejnej Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego. Kandydatki i kandydaci muszą przede wszystkim wykazać się wytrwałością w pracy opiekuńczej. Kto popłynie Pogorią w rejsie trwającym od sierpnia do listopada, zadecyduje konkurs finałowy (bieg, pływanie, podciąganie na drążku, test z angielskiego) organizowany  18 czerw­ca na terenach warszawskiej AWF. Pozostali będą mogli wziąć udział w wakacyjnych obozach żeglarskich na Mazurach.

 

Krzysztof Baranowski zabiega bezustannie o budowę nowego żaglowca dla swojej Szkoły Pod Żaglami.

Kazimierz Robak Tampa, FL; 12 sierpnia 2014 /17 czerwca 2016 Żeglujmy Razem


[1] Tak, wiem, że kalendarzowo rok 2000 jest ostatnim rokiem wieku XX.
[2] http://pl.wikipedia.org/wiki/Bractwo_Wybrzeża_-_Mesa_Kaprów_Polskich
[3] <http://www.sail-ho.pl/archiwum/kulinski/23020108.html>
[4] <http://krzysztofbaranowski.pl/jachty/fryderyk-chopin.html#more-742>
[5] <http://www.filmweb.pl/person/Krzysztof+Baranowski-583999> < http://www.filmweb.pl/serial/Ranczo-2006-262774/cast#>
[6] Kolosy – polskie nagrody podróżnicze przyznawane corocznie od 2000 roku za dokonania w kategoriach: podróże, alpinizm, żeglarstwo, speleologia, wyczyn roku oraz („Super Kolos”) za całokształt osiagnięć lub za wybitne dokonanie zespołowe.
[7] <http://www.kolosy.pl/sylwetki/item/222-trzeciej-drogi-już-nie-ma.html>
[8] <http://fundacjamorska.org/>
[9] Czajewski, Witold. „20 lat później”. Żagle, nr 1, Warszawa 2009, s. 12.
[10] Rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym – 2009-05-15. Sygnatura akt: WA.XIV NS-Rej.KRS/5457/09/198.
[11] <http://szkolapodzaglami.org.pl/page/32/ksiega-projektu>
[12] <http://www.zeglarzroku.pl/index.html>
[13] Szef Kancelarii Prezydenta RP, Jacek Michałowski. Pismo do kpt. Krzysztofa Baranowskiego z dn. 2011-03-07, sygn. BWP 046 40A-10.
[14] Wystawę zorganizowała firma Movida, a imiennie: jej prezes, Izabella Kiriczok oraz autor scenariusza i większości tekstów Damian Święs. Ekspozycja ma wersję wirtualną na <http://www.bialo-czerwona.org/index.php/pl/b-c-na-morzach-i-oceanach/>
[15] <http://www.zeglujmyrazem.com/?page_id=6326> [16] <http://krzysztofbaranowski.pl/trzeci-zaglowiec/> [17] Grajda, Peter. „Kpt. Krzysztof Baranowski: Zbudować żaglowiec POLONIA to moje nowe wyzwanie… – wywiad”. Toronto, Kanada; czerwiec 2012. Web: TS/S Stefan Batory, Polish Ocean Liner 1968-1988. <http://stefanbatoryoceanliner.weebly.com/interview-ii.html> [18] Robak, Kazimierz. „Posłowie”. W: Baranowski, Krzysztof. Bujanie w morskiej pianie. Warszawa : Fundacja SzPŻ KB, 2014; s. 215. [19] Robak, Kazimierz. „Posłowie”. W: Baranowski, Krzysztof. Uczucia oceaniczne. Warszawa : SzPŻ KB, 2016; s. 183.

2008-03-08_SuperKolos_2 2008-03-08: Super Kolos

 

2008-11-17_IMG_1337_sm_fot Konrad_Duc2008-11-17: podczas rejsu z okazji 20. rocznicy International Class Afloat fot. Konrad Duc

   

 2010_Samotny_zeglarz_sm2_fot_Andrzej_Wiktor2010: jedno ze zdjęć z tej serii weszło na okładkę drugiego wydania Samotnego żeglarza fot. Andrzej Wiktor

 

 SONY DSC2013: zdjęcie, które weszło na okładkę książki najnowszej – Bujanie w morskiej pianie fot. Zbigniew Bosek

 

SONY DSC2013-08-31, Gdańsk, Muzeum Morskie: przed konferencją prasową dotyczącą polsko-rosyjskiej Szkoły Pod Żaglami W pierwszym rzędzie (od prawej): Krzysztof Baranowski, Bogdan Zdrojewski – minister kultury, Paweł Adamowicz – prezydent Gdańska, Tatiana Szichowcowa – uczennica SzPŻ-2012. fot. Danuta Matloch 

SONY DSC2013-08-31, sala konferencyjna Ośrodka Kultury Morskiej Narodowego Muzeum Morskiego, Gdańsk: konferencja prasowa przed wypłynięciem polsko-rosyjskiej SzPŻ-2013 Od lewej: Krzysztof Baranowski, Sławomir Dębski – dyrektor Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, Bogdan Zdrojewski – minister kultury, Paweł Adamowicz – prezydent Gdańska, Tatiana Szichowcowa – uczennica SzPŻ-2012. fot. Zbigniew Bosek

_07_2013-08-31_9645824310_8ea2e67bce_o_fot_Danuta_Matloch_sm22013-08-31, sala konferencyjna Ośrodka Kultury Morskiej Narodowego Muzeum Morskiego, Gdańsk: podczas konferencji prasowej dotyczącej polsko-rosyjskiej SzPŻ-2013 fot. Danuta Matloch

_08_2013-08-31_9645827468_5026e34a41_o_fot_Danuta_Matloch_sm22013-08-31, Gdańsk: po konferencji prasowej w Muzeum Morskim dotyczącej polsko-rosyjskiej SzPŻ-2013 Od lewej: Krzysztof Baranowski, Bogdan Zdrojewski – minister kultury, Sławomir Dębski – dyrektor Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, Jerzy Litwin – dyrektor Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. fot. Danuta Matloch

_09_2013-08-31_9642595267_e4d855223e_o_fot_Danuta_Matloch_sm22013-08-31, Gdańsk-Westerplatte: z ministrem kultury Bogdanem Zdrojewskim w salonie kapitańskim Pogorii fot. Danuta Matloch

SONY DSC2013-08-30, Gdańsk-Westerplatte: z szefową firmy „Hornet”, która wyposażyła część załogi Pogorii w odzież sztormową fot. Zbigniew Bosek

_11_2013-08-28_DSC_2533_fot_Ewa_Bajerska_sm22013-08-28, Gdańsk-Westerplatte: z rodzicami uczennic i uczniów polsko-rosyjskiej SzPŻ-2013 fot. Ewa Bajerska

_12_2013-09-08_POGORIA_2013 (1122)_fot_Zbigniew_Bosek_sm22013-08-30, Gdańsk-Westerplatte: Krzysztof Baranowski (kapitan) ze swoimi oficerami w salonie kapitańskim Pogorii w rejsie polsko-rosyjskiej SzPŻ-2013 od lewej: Mieczysław Leśniak (III oficer), Marek Duszkiewicz (I oficer, lekarz, nauczyciel biologii i chemii), fot. Zbigniew Bosek

SONY DSC2013-08-30, Gdańsk-Westerplatte, Pogoria: lekcja geografii w polsko-rosyjskiej SzPŻ-2013 fot. Zbigniew Bosek

_14_2013-10-26_POGORIA 2013-6 (109)_1280x853_fot_Zbigniew_Bosek_sm22013-10-26, Civitavecchia, Pogoria: rozdanie opinii żeglarskich na zakończenie polsko-rosyjskiej SzPŻ-2013 obok Krzysztofa Baranowskiego: Marek Duszkiewicz (I oficer) i Krzysztof Grubecki (kapitan) fot. Zbigniew Bosek

_15_2013-11-01_DSC06688_sm_fot_Malgorzata_Wieladek2013-11-01, Civitavecchia: po rejsie z okazji 25. rocznicy International Class Afloat Krzysztof Baranowski wśród kadry i absolwentów swoich Szkół Pod Żaglami stoją (od lewej): Witold Czajewski, Maciej Szemryk, Krzysztof Baranowski, Kazimierz Robak, Ryszard Mokrzycki, Ziemowit Barański, Przemysław Lech, Mariusz Chmielewski, Maciej Nuckowski, Marian Wilusz; klęczą: Aleksiej Undesow, Aleksiej Łysenko, Tomasz Podoba fot. Małgorzata Wielądek

 

2014-05-24_Boleslawiec_012014-05-25, Bolesławiec: w Drugim Prywatnym Gimnazjum im. kpt. Krzysztofa Baranowskiego fot. II Prywatne Gimnazjum w Bolesławcu

 

2014-08-12_34_n_fot_Marek Marek_Slodownik_Wiatr2014-08-12: Krzysztof Baranowski – gość honorowy regat Baltic Polonez Cup 2014 o Puchar Poloneza – towarzyszy na Polonezie zawodnikom na starcie Fot. Marek Słodownik / Wiatr

 

2014-08-12_Polonez_DSC00706_sm_fot_Jaroslaw_Malejewski©2014-08-12, Świnoujście – marina: Krzysztof Baranowski na Polonezie fot. Jarosław Malejewski

2015-09-11_DSCF3655_sm_fot_Kazimierz_RobakPogoria, 2015-09-11, Leixões (Portugalia): Tomasz Cichocki i Krzysztof Baranowski w przededniu wypłynięcia Tomasza Cichockiego w samotny rejs wokółziemski nonstop Fot.: Kazimierz Robak

 

_16_Polonia_projekt_T_Glowacki_sm2

Projekt brygu Polonia, stworzony przez Tomasza Głowackiego

Kazimierz Robak 12 sierpnia 2014 Żeglujmy Razem

KTO JEST KIM: Krzysztof Baranowski – strona główna

Calendar

« February 2017 »
Mo Tu We Th Fr Sa Su
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28          

Zima

– Śnieg pada zimą. Zima to jedna z czterech pór roku. Pozostałe to… hm…
– Była to bardzo dobra odpowiedź, doskonała. Ale nawet do najlepszej odpowiedzi zawsze da się coś dodać. Nie odejmować, a dodać.

* * *

Od kiedy pamiętam, słowo „zima” wywołuje u mnie zawsze jedno skojarzenie: widzę wtedy obraz Myśliwi na śniegu (1565) Pietera Breughla Starszego.
Nie wiem, dlaczego. Ani nie jest to mój ulubiony obraz, ani nie chadzam na polowania, zima też (do przeprowadzki na Florydę) nie była moją ulubioną porą roku – ale fakt jest faktem, niezależnie od tego, jak bardzo bym się sam sobie dziwił.
Zdziwienie jest tym większe, że pamięć podsuwa detal, a nie jest nim ani biała płaszczyzna śniegu na pierwszym planie, ani skulone trzy sylwetki (z których jedna ledwo widać) łowców wracających z jednym marnym lisem i zmęczonymi, kulącymi ogony pod siebie psami, ani ludzie przy ogniu, ani nawet łyżwiarze na sadzawce. Detalem tym jest lecąca sroka, czarnym krzyżem nakładająca się na górski krajobraz.
Że to sroka – choć na drzewach siedzą wrony i być może kawki – wnioskuję po ogonie. I po innym obrazie Breughla Starszego – Pejzaż z szubienicą, mającego też inny tytuł: Sroka na szubienicy (1568). Sroki są tam nawet trzy: ta tytułowa siedzi na belce rusztowania, druga – na kamieniu obok, a trzecia leci. Sroki lubią towarzystwo. Breughel lubił sroki. Ja też je lubię.

„Schematyzm” – powiedział kolega po przeczytaniu tego fragmentu. – „Stereotypy. Jest zima, to musi być Breughel. Czterysta pięćdziesiąt lat, to co chcesz? Odwiecznych praw natury nikt nie zmieni.”

* * *
Zima – jedna z czterech podstawowych pór roku
w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego.
Na półkuli północnej charakteryzuje się najniższymi temperaturami powietrza w skali roku, umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego, zazwyczaj zestaloną (zamarzniętą) formą opadu i osadu atmosferycznego,
a większość świata roślin i zwierząt przechodzi okres uśpienia.

Za zimę klimatyczną przyjmuje się okres roku (następujący po jesieni), w którym średnie dobowe temperatury powietrza spadają poniżej 0°C (32°F).
Zasadniczo zimę poprzedza jesień, jednak pomiędzy tymi okresami znajduje się klimatyczny etap przejściowy - przedzimie.

Zima astronomiczna na półkuli północnej rozpoczyna się
w momencie przesilenia zimowego (w 2016 – 21 grudnia)
i trwa do momentu równonocy wiosennej (w 2017 – 20 marca). Daty przesilenia i równonocy są zmienne, czasem wypadają dzień wcześniej lub dzień później,
a w roku przestępnym mogą być dodatkowo cofnięte o jeden dzień.
Podczas zimy astronomicznej dzienna pora dnia jest krótsza od pory nocnej, jednak z każdą kolejną dobą dnia przybywa,
a nocy ubywa.

W dniu przesilenia zimowego, przypadającym na grudzień, Słońce góruje w zenicie nad półkulą południową na szerokości zwrotnika Koziorożca. Na półkuli północnej jest to najdłuższa noc
(i najkrótszy dzień) w roku.
Kąt padania promieni słonecznych (w południe) w dniu przesilenia zimowego w centrum Warszawy – na 52°14' szerokości geograficznej północnej – wynosi 14°20'.

Przesilenie zimowe w większości kultur było okazją do świętowania „odradzania się Słońca”.
W starożytnym Rzymie obchodzono Saturnalia, w Persji – narodziny Mitry, boga Słońca. Plemiona germańskie obchodziły Jul, Słowianie – Święto Godowe.
Chrześcijaństwo, od IV w., obchodzi zimą – 25 grudnia – dzień urodzin Jezusa. Dlaczego akurat 25 grudnia – różnie powiadają o tym, ale zamieszanie z datami zaczęło się dopiero po zastąpieniu niedokładnego (wobec Słońca i Księżyca) kalendarza juliańskiego nowocześniejszym kalendarzem gregoriańskim.
Na Zachodzie, gdzie kalendarz gregoriański przyjął się niemal od razu, pozostano przy nominale daty, bez względu jak się to miało do wyliczeń dawniejszych, zatem Boże Narodzenie wypada tam 25 grudnia. Na Wschodzie w liturgii obowiązuje starodawny kalendarz juliański, ale życie świeckie toczy się wg obowiązującego kalendarza gregoriańskiego. Stąd juliański 25 grudnia przypada na gregoriański dzień 7 stycznia.
Dwa tygodnie wielkiej różnicy nie czynią, świętować można podwójnie – grunt, że obie daty zimowe są.

Od czasów rzymskich, dokładnie od 46 r. p.n.e. w zimie, 1 stycznia, obchodzony jest również początek nowego roku.

W dniu równonocy (ekwinokcjum, ang. equinox) wiosennej, wypadającym w marcu, Słońce góruje w zenicie nad równikiem
i przechodzi przez punkt Barana. Na półkuli północnej zima się wtedy kończy i rozpoczyna się wiosna. Teoretycznie.
Istnieje bowiem nordycka przepowiednia o tym, że pewnego razu przyjdzie Wielka Zima trwająca trzy lata – Fimbulvinter, która poprzedzi zmierzch bogów – Ragnarök. Że przy okazji zginą ludzie, jest oczywiste, a Normanowie podali to dodatkowo we własnej stylistyce: głód nastanie tak straszny, że ludzie zjedzą się nawzajem, lądy najpierw spustoszy ogień, a później zaleje morze – czyli nastąpi koniec świata.
Czyli, wypisz wymaluj, Wikingowie stworzyli obraz termonuklearnej zimy.
Jest też co prawda akcent optymistyczny, a jakże: po tym wszystkim nastanie era szczęśliwości i nowy świat, bo ponoć jedna para ludzka ocaleje. Pozostaje tylko pytanie: i po co to wszystko?

Jeśli ktoś się chce utrzymać w klimacie i to bez happy endu, niech przeczyta powieść Nevila Shute'a Ostatni brzeg (1957), albo obejrzy jedną z dwóch jej adaptacji filmowych. Moim zdaniem ta starsza (1959), z Gregorym Peckiem, Avą Gardner i Anthonym Perkinsem, jest lepsza.

* * *

Zima to słowo wywodzące się niemal wprost z naszej językowej przeszłości.
Etymologicznie jego najbliższy krewniakiem jest słowo himā (हिमा) ‘mróz, chłód, śnieg’ (Himalaje to ‘dom chłodu / mrozu / śniegu’), które zachowało się w sanskrycie, najstarszym zapisanym (z należących do wspólnoty praindoeuropejskiej) języku, w wersji wedyjskiej sięgającym połowy drugiego tysiąclecia p.n.e.
W hindi himā to również ‘lód’.

Zima w językach słowiańskich
i bałtosłowiańskich
:

białoruskiзіма [zima]
bośniackizima
bułgarskiзима [zima]
chorwackizima
czeskizima
kaszubskizëma
litewskižiema
łatgalskizima
łużycki (dolny)zyma (też: zymje)
łużycki (górny)zyma
łotewskiziema
macedońskiзіма [zima]
rosyjskiзима [zima]
serbskiзима [zima]
słowackizima
słoweńskizima
ukraińskiзима [zima]
żmudzkižėima

Zadziwiająca jednomyślność!

Przysłowia związane
z zimą:

Będzie zima, będzie mróz,
będzie ptaszek jajka niósł.

Deszcze Michałowe
prawią w zimie powietrze zdrowe.

Gdy tęga zima nastanie
w pierwiotku adwentu,
ośmnaście tygodni
nie spocznie ani momentu.

Idzie zima, a tu butów nie ma.

Idzie zima,
a tu chleba nie ma;
mój Ty Panie z nieba,
daj nam chleba.

Jak w zimie piecze,
to w lecie ciecze.

Jaka zima, takie lato.

Kafla z pieca, szybki z okna,
a tu zima, butów ni ma.
[t.j. zbytków mu się zachciewa, a butów nie ma]

Kiedy się liść gęsto trzyma,
nie tak prędko będzie zima.

Kiej w zimie piecze,
to w lecie ciecze.

Kto zimie próżnuje, ten lecie musi być leniwy.

Na modrzewiu zima
niedługo trzyma.
[Góralskie: śnieg, gdy spadnie zanim modrzew zrzuci igły, zniknie prędko, bo na nich nigdy nic leży długo.]

Na świętego Grzegorza [12 marca]
idzie zima do morza.

Połowa zimy, połowa pastwy.

Późna zima długo trzyma.

Słaba zima, kiepskie lato.

Spyta cię zima zarazem:
byłżeś w lecie gospodarzem?

W pierwszym tygodniu
pogoda stała,
będzie długo zima biała.

W zimie koła, w lecie sanie robić.

W zimie odkryte ucho,
to w lecie sucho.

W zimie: komin nam ojcem,
fajerka matką,
kożuch dobrodziej,
a zapiecek chatką.

Zima następuje tęga,
póki głowy twej nie sięga;
postaraj się o barana,
a chwal niebieskiego Pana.

Zima nie jednemu zajrzy pod napiętki.
[niejednemu dokuczy, da się we znaki]

Zima nie pyta, gdzie się lato podziało.

Zima, jak w psiarni.

Zimą to człek siedzi doma,
albo pije gdzie u kuma.

Zimę uśmierza wiosna,
wiosnę lato niszczy.

Większość przysłów za:
Adalberg, Samuel. Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich. Warszawa : Druk Emila Skiwskiego, 1889-1894.

(na samej górze był Ionesco)

Jeszcze o zimie
(bez powodu, wybrane na chybił trafił):

Maria Konopnicka
Zła zima

Hu! Hu! Ha! Nasza zima zła!
Szczypie w nosy, szczypie w uszy
Mroźnym śniegiem w oczy prószy,
Wichrem w polu gna!
Nasza zima zła!

Hu! Hu! Ha! Nasza zima zła!
Płachta na niej długa, biała,
W ręku gałąź oszroniała,
A na plecach drwa...
Nasza zima zła!

Hu! Hu! Ha! Nasza zima zła!
A my jej się nie boimy,
Dalej śnieżkiem w plecy zimy,
Niech pamiątkę ma!
Nasza zima zła!

 

Maria Konopnicka
Ślizgawka

Równo, równo, jak po stole,
Na łyżewkach w dal...
Choć wyskoczy guz na czole,
Nie będzie mi żal!

Guza nabić – strach nieduży,
Nie stanie się nic;
A gdy chłopiec zawsze tchórzy,
Powiedzą, że fryc!

Jak powiedzą, tak powiedzą,
Pójdzie nazwa w świat;
Niech za piecem tchórze siedzą,
A ja jestem chwat!

 

Maria Konopnicka
Zmarźlak

A widzicie wy zmarźlaka,
Jak się to on gniewa;
W ręce chucha, pod nos dmucha,
Piosenek nie śpiewa.

— A czy nie wiesz, miły bracie,
Jaka na to rada,
Gdy mróz ściśnie, wicher świśnie,
Śnieg na ziemię pada?

Oj, nie w ręce wtedy dmuchaj,
Lecz serce zagrzewaj,
Stań do pracy, jak junacy,
I piosenkę śpiewaj!

 

Maria Konopnicka
Rzeka

Za tą głębią, za tym brodem,
Tam stanęła rzeka lodem;
Ani szumi, ani płynie,
Tylko duma w swej głębinie:

Gdzie jej wiosna,
Gdzie jej zorza?
Gdzie jej droga
Het, do morza?

Oj, ty rzeko, oj, ty sina,
Lody tobie nie nowina;
Co rok zima więzi ciebie,
Co rok wichry mkną po niebie.

Aż znów przyjdzie
Wiosna hoża
I popłyniesz
Het do morza.

Nie na zawsze słonko gaśnie,
Nie na zawsze ziemia zaśnie,
Nie na zawsze więdnie kwiecie,
Nie na zawsze mróz na świecie.

Przyjdzie wiosna,
Przyjdzie hoża,
Pójdą rzeki
Het do morza!
 
 
Jeremi Przybora
Na całej połaci śnieg

Na całej połaci śnieg.
W przeróżnej postaci śnieg.
Dla sióstr i dla braci
zimowy plakacik
– śnieg, śnieg.
 
Na naszą równinę – śnieg.
Na każdą roślinę – śnieg.
Na tłoczek przed kinem,
na ładną dziewczynę – śnieg, śnieg.

Na pociąg do Jasła,
na wzmiankę że zgasła,
na napis „Brak masła”
na starte dwa hasła,
na flaszki od wódki,
na tego złe skutki,
na puste ogródki,
na dzionek za krótki.

Na w sinej mgle dale – śnieg,
na kocham cię stale – śnieg,
na żale, że wcale
i na tak dalej
tak dalej, tak dalej
na tak dalej – śnieg
śnieg
 
Tekst ten, do muzyki Jerzego Wasowskiego, śpiewali w „Kabarecie Starszych Panów” Jeremi Przybora i Jerzy Wasowski.
Inne wykonania: Kalina Jędrusik, Anna Maria Jopek i Jeremi Przybora

LUTY

W lutym do wiosny jeszcze daleko,
bowiem u jego granic jaśnieje
tak wielki obszar bieli jak mleko,
że może zaćmić nawet zawieję.

Zamieć porusza nagie zarośla,
od jej uderzeń domy się chwieją,
a ponad nimi szaleje wiosna
i dorównuje siwiźnie bielą.

Josif Brodski, „Instrukcja dla więźnia” („В феврале далеко до весны”),
15 lutego 1964; przekład: Katarzyna Krzyżewska

Ponieważ wciąż jeszcze zdarzają się w Polszcze ludzie znający język Lermontowa i Bułhakowa, a ja uważam, że gdy można coś przeczytać w oryginale – to trzeba, więc dla tych, co zrozumieją, oryginał:

<А. А. А.>

(«В феврале далеко до весны»),

В феврале далеко до весны,
ибо там, у него на пределе,
бродит поле такой белизны,
что темнеет в глазах у метели.

И дрожат от ударов дома,
и трепещут, как роща нагая,
над которой бушует зима,
белизной седину настигая.

15 февраля 1964

 

Luty – drugi miesiąc w roku według używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego.
Jest to także miesiąc najkrótszy w obu kalendarzach: luty gregoriański i luty juliański mają po 28, a w latach przestępnych po 29 dni.
I jest to trzeci miesiąc meteorologicznej zimy.

Nazwa powtarza się w dwóch sąsiednich językach wschodniej słowiańszczyzny: w ukraińskim (лютий) i białoruskim (люты).
Po etymologię trzeba jednak sięgnąć do Brücknera, albo przynajmniej do jakiegoś słownika staropolskiego, lub z odniesieniami do staropolszczyzny.
Słownik języka polskiego z lat 1960., w redakcji Witolda Doroszewskiego, podaje, że nazwa miesiąca wywodzi się od staropolskiego „luty” – ‘zimny’, ‘mroźny’, ‘srogi’, ‘okrutny’, ‘dziki’, ale że przymiotnik ten jest już tylko w użyciu książkowym. Dziś chyba tylko nieliczni skojarzą nazwę drugiego miesiąca ze srogością mrozów i dzikością puszczańskiego zwierza.

Ciekawe skojarzenie podsuwa Słownik wileński z 1861. Po haśle „luty” jest „Lutyca”: imię słowiańskiej jędzy piekielnéj, ob. Dracica.

Szukajmy więc dalej:

Dracica – słowiańska jędza. Jak Dydki męzkie, tak Dracice żeńskie wojsko piekielne, trapiące grzeszników na ziemi i w piekle. Przybierają postaci straszliwe. Znaczą wyrzuty sumienia. Odpowiadają greckim Eumenidom i łacińskim Furjom. Inne imiona ich: Ostudy, Lutyce, Tassany.

Dracz zaś, według tego samego słownika, znaczy „zdzieracz, łupieżca”, a dracza – „zdzieranie, zdzierstwo”. Do czego dołączony jest cytat ilustrujący, skądinąd bardzo do współczesności pasujący: Niech się ten wilk urzędnik tą draczą wspomoże.

Gdy sięgnąć do nazw miesięcy w Encyklopedii staropolskiej (1900-1903) Zygmunta Glogera, dojść można do wieku XIV, gdy luty nazywał się „strąpacz” (prawdopodobnie od strzępienia czyli ścinania szronem).
W staropolszczyźnie używany był też starosłowiański „sieczeń”, który w innych językach słowiańskich jest nazwą stycznia (po ukraińsku to січень, po chorwacku – siječanj).
Samuel Linde w swoim Słowniku (1807-1814), podaje jeszcze „świeżnik” i „drugnik” (od ‘drugi’). Kopaliński dodaje „gromnicznik” (od święta NMP Gromnicznej) i „mięsopustnik”, od mięsopustu – ostatnich trzech dni dni karnawału zwanych „ostatki”, które w dawnej Polsce obchodzono hucznie, z pijatykami, tańcami, kuligami i balami przebierańców.

Większość języków europejskich przejęła nazwę łacińską: Februarius. Rzeczownik ten oznaczał ostatni miesiąc kalendarza starorzymskiego, który przeznaczony był na obrzędy oczyszczające (łac. februa, l.poj. februum) przed początkiem nowego roku.
Zwyczaj zaczynania nowego roku od pierwszego dnia miesiąca Ianuarius wprowadził w reformie kalendarzowej Gajusz Juliusz Cezar w 45 r. p.n.e.

 

Rocznice lutego:

2 lutego
w kościele katolickim obchodzone jest Ofiarowanie Pańskie, w Polsce nazywane tradycyjnie świętem Matki Bożej gromnicznej.

Począwszy od IX wieku wierni przynoszą 2 lutego do kościoła świece do pobłogosławienia zwane gromnicami, zwane tak od słowa „grom”, bowiem zapalano je w czasie burzy i stawiano w oknie, gdy modlono się o oddalenie piorunów.
Angielskie tłumaczenie polskiej nazwy to Feast of Our Lady of Thunder Candles, ale w angielskiej terminologii katolickiej święto zwane jest Presentation of the Lord lub Purification of the Blessed Virgin Mary; święcenie gromnic to Candlemas lub Candle Mass.
W krajach hiszpańskojęzycznych, 2 lutego obchodzone jest święto Presentación de Jesús en el Templo (zaprezentowanie Jezusa w Świątyni), Purificación de la Virgen (oczyszczenie Dziewicy) lub La Virgen de la Candelaria (Dziewica z Candelarii). To ostatnie związane jest z obchodami święta Matki Boskiej – patronki Wysp Kanaryjskich, której figura znajduje się w Candelarii na Teneryfie (i to jest wielka osobna historia, o której może kiedy indziej).
W Meksyku 2 lutego wydają przyjęcia ci, którzy w dniu Trzech Króli znaleźli figurkę dzieciątka Jezus w swojej porcji ciasta Rosca de Reyes (‘ciasto Trzech Króli’ mające formę pierścienia).

Kościół prawosławny świętuje w lutym Spotkanie Pańskie (2 lutego wg kalendarza juliańskiego, obowiązującego w liturgii prawosławnej; 15 lutego wg kalendarza gregoriańskiego).

Tak się składa, że do końca drugiej dekady wieku XXI, w lutym wypada ostatni czwartek przed wielkim postem, rozpoczynający ostatni tydzień karnawału – Tłusty Czwartek (4 II 2016; 23 II 2017, 8 II 2018, 28 II 2019 i 20 II 2020).

Odpowiednikiem Tłustego Czwartku w niektórych krajach jest Mardi Gras ‘tłusty wtorek’ lub Pancake Tuesday ‘naleśnikowy wtorek’, obchodzony przed środą popielcową.
Od lat media, a teraz nawet Wikipedia, uporczywe lansują przesąd, że kto nie zje pączka w Tłusty Czwartek… itd., czyli dokładnie jak w łańcuszkach szczęścia. Co znaczy, że gdzieś w podziemiu działa lobby cukierników, które uprawia dywersję za pomocą kryptoreklamy. I dobrze – obyśmy nigdy gorszych lobby nie mieli!

 

14 lutego jest Dniem Zakochanych (Walentynki).
Dzień to z pewnością piękny, ale jeśli przypomnieć sobie śpiewkę:

To-morrow is Saint Valentine’s day,
All in the morning bedtime,
And I a maid at your window,
To be your Valentine.

Then up he rose and donn’d his clo’es
And dupp’d the chamber door,
Let in the maid, that out a maid
Never departed more.

czyli:

Dzisiaj świętego jest Walentego,
Słońce już stoi na niebie;
Ja drżącą ręką w twoje okienko
Stukam i czekam na ciebie.

Wdział prędko szatki i drzwi chatki
Rozwarł przed swoją jedyną;
Dziewczyna słodka weszła do środka,
Ale nie wyszła dziewczyną.

(Shakespeare, H, IV, 5, przekład Stanisław Barańczak)

i uświadomić, jak skończyła śpiewająca ją Ofelia, to już jakby trochę tego piękna mniej.

 

W rocznicach lutowych dziwnym trafem, jak refren, powtarza się I wszystko byłoby pięknie… No bo tak:

 

1 lutego 1411
Polska podpisuje w Toruniu pokój, który kończy Wielką Wojnę Polski i Litwy

z Zakonem Krzyżackim, zaczętą w 1409. Krzyżacy – niby rozbici pod Grunwaldem, ale wciąż z Malborkiem – oddali Żmudź, oddali Ziemię Dobrzyńską, zapłacili sporą grzywnę.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że cztery dekady później zaczęła się kolejna wojna z Zakonem, tym razem trzynastoletnia. Po niej też był pokój, też w Toruniu, w 1466.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie kolejna wojna, pół wieku później. Po której był pokój i hołd pruski w 1525, i zamiana państwa zakonnego w księstwo świeckie, i obraz Matejki (1882).
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że nowe świeckie księstwo, które nazwało się Pruskie, już 176 lat później (1701) stało się królestwem, a za kolejne siedemdziesięciolecie tak dziarsko zaczęło dzielić z sąsiadami polsko-litewski tort, że w 1795 nie było już po tym torcie ani śladu. No ale bitwę pod Grunwaldem żeśmy wygrali, przynajmniej wg naszej wersji historii, bo znam kraje, w których uczą dzieci, że pod Grunwaldem zwyciężył zupełnie kto inny.
Na szczęście lekcje historii u nas już są raczej nieobowiązkowe, więc nie mamy z tym większego problemu.

2 lutego 1848
Amerykanie podpisują w Guadalupe Hidalgo traktat z Meksykanami, który kończy wojnę (1846-48) między oboma krajami.

Wojna wybuchła po tym, jak Meksykanie nie zechcieli nawet pogadać z facetem, którego w 1845-tym wysłał do miasta Meksyk amerykański prezydent James K. Polk z propozycją kupienia za spore pieniądze ówczesnych ziem meksykańskich czyli Kalifornii i Nowego Meksyku.
Facet nazywał się John Slidell i za samą Kalifornię mógł dać 25 milionów dolarów, a ogółem miał do dyspozycji coś około 30 milionów (na owe czasy to była kosmiczna suma; Alaskę Stany kupiły w 1867 za jedne siedem milionów dwieście tysięcy).

Meksykańska strona rządowa mnożyła trudności uniemożliwiające jakiekolwiek oficjalne negocjacje, Slidell spędzał w Meksyku miłe chwile, generalnie zachwycony, bo Polkowi właśnie o to chodziło: skoro nie przemówiło złoto, miały zagrać armaty. Tak też się stało.

Nad samą wojną Meksykanie powinni spuścić kurtynę miłosierdzia i to z kilku powodów.
Jednym z nich było to, że ich wojskami dowodził generał Santa Anna, który jako bohater byłby ozdobą każdego operetkowego libretta, gdyby nie to, że był największą tragedią swego kraju (w kategorii wszechczasów). Tego, co wyczyniał zarówno podczas wojny z Amerykanami, jak i podczas swoich jedenastu rozpoczętych kadencji prezydenckich, nie spisać na wołowej skórze.

Drugim powodem był cud, jaki najpierw przydarzył się Ksenofontowi i wojskom greckim podczas Anabasis w V w. p.n.e., a później, na początku wieku XVI, Cortezowi i braciom Pizarro, którzy dowodząc kilkusetosobowymi oddziałami podbili imperia Azteków i Inków.
Tym razem, w marcu 1847, 10-tysięczny korpus gen. Winfielda Scotta, mając przeciwko sobie całą armię meksykańską, co najmniej 6-krotnie liczniejszą, wyokrętował pod Veracruz, przeszedł przez góry, doliny
i wąwozy 400-kilometrowym spacerkiem do miasta Meksyk, miasto zdobył i jeszcze musiał czekać, aż znajdzie się urząd czy osoba mająca dość plenipotencji, by podpisać jakikolwiek dokument kończący jego podboje.
Podręczniki historii piszą na ogół, jak to Meksyk, po podpisaniu traktatu w Guadalupe Hidalgo, stracił swe północne terytoria, które dziś są Kalifornią, Nevadą, Arizoną i Utah, a jeszcze kawałkiem Nowego Meksyku, Kolorado i Wyoming, czyli 1,36 mln km kw. (powierzchnia Alaski to 1,7 mln km kw.). Trudniej się dokopać informacji, że po wygranej wojnie USA za owe terytoria zapłaciły
15 milionów dolarów gotówką (dziś to jest podobno pół miliarda), anulując do tego ponad 3 miliony dolarów meksykańskiego długu. Pięć lat później (1853), nie kto inny jak gen. Santa Anna zaproponował Amerykanom „wyrównanie granicy” i za kolejne 10 milionów USD opchnął im 77 tysięcy km kw. Meksyku, w transakcji nazwanej Zakup Gadsdena (Gadsden Purchase). O tym, co się stało z tymi pieniędzmi, już nawet nie warto wspominać.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że na wojnę, a zwłaszcza na katabasis gen. Scotta, spuszczają też lekki woal zapomnienia Amerykanie, chyba dlatego, że generałowi zdarzyła się po drodze rzecz, dziś podpadająca pod kategorię zbrodni wojennych: 12-dniowe oblężenie miasta Veracruz, którego fortecę Scott zaatakował od strony cywilnych przedmieść.
Wg Meyera i Shermana, autorów The Course of Mexican History (Oxford UP, 1983, str. 349), straty po stronie amerykańskiej wynosiły 67 zabitych i rannych, zaś w mieście zginęło ok. 1000-1500 Meksykanów, przy czym straty wśród cywilów były niemal dwukrotnie większe niż wśród żołnierzy. Chyba dlatego Hollywood za kampanię Scotta dotąd się nie złapał: dużo łatwiej fałszować historie wojenne z odległej Europy.

Żeby dopełnić temat cudów wspomnę jeszcze historię legionistów czeskich podczas I wojny światowej i wojny domowej w Rosji: przejechali oni przez Rosję z Europy do Azji, przebili się przez armie bolszewickie, mienszewickie i inne, po drodze w Kazaniu zagarnęli rezerwy złota Banku Rosji i z częścią tego złota (jaką? „nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem”) zniknęli w sinej dali Pacyfiku ewakuując się drogą morską.

14 lutego 1076
papież Grzegorz VII rzuca ekskomunikę na Henryka IV – króla niemieckiego a niebawem Świętego Cesarza Rzymskiego. Rok później król się pokajał, a że papież mieszkał wówczas w zamku Kanossa, więc już wiemy dokąd musiał boso i w worku pokutnym pójść Henryk.

Papież tryumfował, a Henryk, w 1105, abdykował.
I wszystko byłoby (dla papiestwa) pięknie, gdyby nie to, że syn i następca Henryka IV, Henryk oczywiście V (tak, ten co oblegał Głogów), kolejnego papieża pojmał i parafę na korzystnych dla siebie traktatach (chodziło o to, kto wyznacza biskupów) wymusił.
Nie na wiele mu się to zdało, bo kolejny papież ekskomunikował i jego, co następny papież odwołał (obaj Henrykowie, jak z tego widać, mieli szczęście do co drugiego papieża).
Jaka była dalsza historia papiestwa i Niemiec można sobie poczytać, ale nic szczególnie wesołego z tego nie wynikło, chociaż Watykan takim najgorszym miejscem zamieszkania chyba nie jest.

Było o „wyrównywaniu granicy” po amerykańsku, to teraz może coś dla przeciwwagi:
15 lutego 1951
przedstawiciele Polski podpisują umowę o „wyrównaniu granicy” z ZSRR.
PRL dostała 480 km kw. (a przynajmniej tak podaje Dziennik Ustaw 1952, nr 11, poz. 63.) w Bieszczadach, a hegemon przejął 480 km kw. Lubelszczyzny.

Za czasów najlepszego z ustrojów krążył dowcip o wymianie towarowej w krajach bloku: my Sojuzowi – wagon węgla, a Sojuz nam – dwa wagony butów. Do podzelowania. Précisément.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że uśmiechnąć się tu mogą tylko mieszkańcy Ustrzyk Dolnych i kilku okolicznych wsi, którym na mocy tej umowy udało się znaleźć po zachodniej stronie granicy.
Ale mieszkańcom Bełza, Krystynopola i okolic chyba jednak do śmiechu nie było i nie jest. Dziś Белз (Bełz), Червоноград (Czerwonograd czyli Krystynopol), Угнів (Ugniw czyli Uhnów), Варяж (Wariaż czyli Waręż) i Хоробрів (Chorobriw czyli Chorobrów) są częścią rejonu sokalskiego w obwodzie lwowskim.
Dla porównania: powierzchnia m.st. Warszawa liczy (w 2015) 517 km kw.

18 lutego 1916
Roman Dmowski składa obszerny memoriał na ręce Aleksandra Pietrowicza Izwolskiego – ambasadora Rosji w Paryżu. Dmowski wciąż jeszcze uporczywie wiąże nadzieje niepodległości Polski z Rosją.

I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że Rosja – nie tyle uporczywie, co konsekwentnie od stuleci – uważa, że Polska żadną zagranicą nie jest i nie będzie.
Memoriał Dmowskiego opisywał, jakiego szczęścia zaznają w przyszłości niepodległe narody słowiańskie, w tym Polacy, pod rosyjską egidą. Jak carski aparat potraktował te opowieści łatwo przewidzieć.
Myślenie kategoriami imperialnego hegemona było zresztą w Rosji tak zakorzenione, że kilka lat później, walczący z bolszewikami „biali” wzruszyli ramionami na proponowaną przez Piłsudskiego pomoc w rozbiciu „czerwonych”, bo warunkiem było uznanie po zwycięstwie polskiej niepodległości. Czym to się dla nich skończyło – wiadomo i nawet można by powiedzieć „dobrze im tak”, gdyby nie to, że w sumie nam wyszło na jeszcze gorsze.

19 lutego 1594
Zygmunt II Waza jest koronowany w katedrze w Uppsali na króla Szwecji.

I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że Zygmunt był fanatycznym katolikiem i do tego upartym.
Przez swój upór zaprzepaścił szanse swego syna Władysława na tron szwedzki (warunkiem było przejście Władysława na luteranizm) i na tron carów Rosji (warunkiem było przejście Władysława na prawosławie). Upór Zygmunta i jego synów, utrzymujących w tytulaturze miano „dziedziczny król Szwedów”, dawało Szwecji dobry pretekst do atakowania Polski, a potop szwedzki (1655-1660)
– i wcześniejsze (1648-1654) powstanie Chmielnickiego – stały się pierwszymi gwoździami do trumny Rzeczypospolitej.

21 lutego 1848
Karol Marks i Fryderyk Engels opublikowali Manifest der kommunistischen Partei, po naszemu Manifest komunistyczny.

Zgrabnie napisana broszura miała wszystko, co politycznemu pamfletowi potrzeba: chwytliwe hasło na początku (Widmo krąży po Europie – widmo komunizmu), chwytliwe hasło na końcu (Proletariusze wszystkich krajów łączcie się!), a za temat – niesprawiedliwość społeczną i prostą na nią receptę – rewolucję.
I wszystko byłoby pięknie, bo przecież w demokracji panuje pluralizm i wolność słowa, gdyby za poglądy obu panów nie złapały się grupy, których dziś nie da się określić inaczej niż terrorystyczne.
Marksizm, w swych kolejnych edycjach nazywany od imion kolejnych liderów totalitarnych partii, stał się oficjalną ideologią państw opanowanych przez najbardziej ludobójczy system polityczny jaki dotąd zdołano wymyślić. Żeby nie było nieporozumień – NSDAP też zaczynała od marksizmu, w swojej oczywiście wersji.

Polska i tak ma szczęście – marksizm-leninizm i marksizm-stalinizm zaledwie ją musnęły, a przecież i tak jeszcze po tym muśnięciu nie może się pozbierać.

23 lutego 1917
wybucha w Rosji Rewolucja Lutowa (nazwa dotyczy daty juliańskej, bo w gregoriańskim kalendarzu Zachodu był wówczas 8 marca).

Jej rezultatem jest abdykacja Mikołaja II (2/15 marca 1917) i utworzenie pierwszego demokratycznego rządu w dziejach Rosji, nazwanego Rząd Tymczasowy (trudno o gorszą nazwę), którym początkowo kierował książę Gieorgij Jewgienjewicz Lwow, a później Aleksander Fiodorowicz Kiereński.
I może wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że trwała I wojna światowa, a nowy rząd, mimo klęsk bitewnych, chciał uporczywie utrzymać Rosję w Entencie i na froncie.
Wtedy do gry włączyły się Niemcy, grające pierwsze skrzypce w bloku Państw Centralnych.
Niemcy, jak to Niemcy – myśleli kategoriami niemieckimi (a niby jakimi mogli myśleć?) i wydało im się, że skoro w Rosji nastała demokracja, to nastanie też ordnung, co zagrozić mogło niemieckim interesom na Wschodzie.
Niemcom nie wpadło do głowy, że – zamiast ordnungu – w Rosji zrobił się bałagan jeszcze większy, niż był za cara. Więc zdecydowały, że najlepszym lekarstwem na demokratyczną Rosję jest przywódca terrorystycznej partii bolszewickiej Włodzimierz Uljanow ps. Lenin.

Lenina i jego wspólników wyciągnięto z bezpiecznego azylu w Szwajcarii i z workiem niemieckiego złota przetransportowano w zaplombowanym wagonie do Hamburga i dalej statkiem do Helsinek, czyli praktycznie do Petersburga.
Ceną za pomoc miał być separatystyczny pokój z bolszewicką Rosją (był, a jakże, podpisany w Brześciu Litewskim „traktat brzeski” z 3 marca 1918), dający Niemcom możliwość przerzucenia armii ze Wschodu na Zachód, by na Zachodzie przestało wreszcie być „bez zmian”. Co się – rzecz jasna – nie udało (znowu przez Amerykanów), ale to już historia zupełnie innych miesięcy.
Mnie tutaj męczy jedno: walka wewnętrzna chęci z niechęcią. Chęć podpowiada, by sprawdzić, czy dobrze pamiętam, że za komuny starano się nam wpoić, iż to bolszewicy obalili carat, by uszczęśliwić uciemiężone ludy najlepszym z ustrojów. Niechęć za wszelką cenę stara się uświadomić mi, że dla udowodnienia tego kłamstwa propagandy musiałbym przedzierać się przez gazetowe wstępniaki i podręczniki historii, na widok których dostawałem niegdyś wysypki. Chyba nawrotu tej wysypki boję się bardziej.

 

W lutym urodziło się kilka ciekawych osób, m.in.:

James Joyce (1882-02-02);
księżniczka Bona Sforza (1494-02-02) czyli ta „królowa Bona, która umarła” (1557-11-19);
Tadeusz Kościuszko (1746-02-04), którego nazwisko ma tyle samo liter co nazwisko prezydenta USA wybranego na urząd równo 43 lata później, 1789-02-04;
Charles Lindbergh (1902-02-04), który jako pierwszy przeleciał non stop nad Atlantykiem, a historia jego 72-letniego życia to co najmniej kilkanaście sensacyjnych powieści lub scenariuszy;
Ronald Reagan (1911-02-06), 40. prezydent USA;
Charles Dickens (1812-02-07);
Thomas Edison (1847-02-11);
Abraham Lincoln (1809-02-12), 16. prezydent USA ;
Mikołaj Kopernik (1473-02-19);
Jerzy Waszyngton (1732-02-22), 1. prezydent USA;

Wśród tych, którzy zmarli (w tym wypadku to takie ładne określenie morderstw sądowych), są m.in.:

Maria Stuart, królowa Szkocji, ścięta 1857-02-08 w zamku Fotheringhay;
Giordano Bruno, spalony 1600-02-17 za herezję na rzymskim Campo de’ Fiori.
289 lat później w miejscu egzekucji wzniesiono Giordanowi pomnik.

 

Znaki Zodiaku lutego:
Wodnik (♒) – do 18 lutego
Ryby (♓) – od 19 lutego.
O Wodnikach już było. A o Rybach Czarny Pijar mówi z politowaniem:

Ryba powoduje ciągłe nieporozumienia w pracy i w domu, prochu nie wymyśli, sprawdza się najlepiej jako kontroler biletów komunikacji miejskiej i pod żadnym pozorem nie należy jej dopuszczać do urządzeń bardziej skomplikowanych niż tłuczek do kartofli, bo popsuje.

Zaiste, smutno się robi na samą myśl, że maj i jego Bliźnięta są jeszcze tak daleko.

 

Kwiaty lutego:

fiołek (Viola L.) – kwiat zakochanych, symbolizujący niewinność, szczerość, prawdę, namiętność, piękno i stałość w uczuciach.
Jest też symbolem straty – np. w Australii symbolizuje pamięć o żołnierzach poległych w I wojnie światowej.

pierwiosnek (Primula vulgaris L.) – kwiat szlachetny, występujący jako godło herbowe, ulubiony kwiat premiera brytyjskiego Benjamina Disraeli (1804-1881), upamiętniający rocznicę jego śmierci zwaną Primrose Day (Dzień Pierwiosnka). Gdy dłużej pomyśleć, można dojść do wniosku, że nazwa ta była po myśli zarówno zwolenników jak i przeciwników earla Beaconsfield.

U nas wiersz o pierwiosnku napisał Mickiewicz, zaczynając:

Z niebieskich najrańszą piosnek
Ledwie zadzwonił skowronek,
Najrańszy kwiatek pierwiosnek
Błysnął ze złotych obsłonek.

Ja
Za wcześnie, kwiatku, za wcześnie,
Jeszcze północ mrozem dmucha,
Z gór białe nie zeszły pleśnie,
Dąbrowa jeszcze nie sucha.

Chyba cenił ten utwór, gdyż otworzył nim swój pierwszy tomik poezji, Ballady i romanse (1822), czyniąc niejako wstępem do następnej „Romantyczności”.

Zachwyty filomaty jakże inne były od uczuć, które 80 lat później wzbudził ten wiersz w demonicznym Waldemarze:

– Niech mi pani pokaże karnecik.
Stefcia podała mu seledynowy, malowany gracik z maciupcim ołówkiem tegoż koloru. Waldemar przeczytał na okładce:

Lepsza w kwietniu jedna chwilka
Niż w jesieni całe grudnie.

Uśmiechnął się i usiadł obok Stefci na krześle w ten sposób, że odgrodził ją od sali. […]
– Bardzo dobry aforyzm. Mickiewicz dla siebie go widać ułożył, bo jednak czasami jest inaczej. Na przykład u nas wiosenne chwile były złe, nieufne, drażliwe, słowem brzydkie! Dzisiaj są lepsze, a mamy jesień! [...]
Spojrzał jej w oczy z demoniczną pewnością siebie.

 

Kamień lutego:
ametyst – symbolizuje pobożność, pokorę, duchową mądrość i szczerość.
Podobno chroni przed opilstwem – po grecku bowiem améthystos (ἀμέθυστος) znaczy „nie opiły”.
Wzięło się to ponoć stąd, że ceniąca trzeźwość nimfa Amethis znieść nie mogła zalotów Dionizosa, wiecznie będącego pod dobrą datą. Artemis, bogini łowów, na prośbę nimfy zmieniła ją w klejnot, a że Dionizos urazy nie chował, więc dał mu moc przeciwstawiania się potędze trunku. Starożytni zdobili ametystami czary i puchary, a nasi ujęli rzecz krótko i z właściwą sobie bezpretensjonalnością: łagodzi kaca.
Najwięcej ametystów wydobywa się w Zambii (rocznie podobno ok. tysiąca ton) i w Brazylii. W Polsce – jak zwykle: klejnotonośne są Sudety i tam też, w okolicach Szklarskiej na przykład, daje się znaleźć ametysty.

 

W językach słowiańskich i bałtosłowiańskich
drugi miesiąc roku to:

białoruskiлюты [liuty]
bośniackifebruar
bułgarskiфевруари [februari]
chorwackiveljača
czeskiúnor
kaszubskigromicznik
litewskivasaris
łatgalskisvacainis
łużycki (dolny)swěckowny (też: februar)
łużycki (górny)februar (też: mały rožk)
łotewskifebruāris
macedońskiфевруари [februari] albo cечко [seczko]
rosyjskiфевраль [fievral]
serbskiфебруар [februar]
słowackifebruár
słoweńskifebruar
ukraińskiлютий [liutij]
żmudzkivasaris

 

Przysłowia związane z lutym:

Czasem luty ostro kuty,
czasem w luty same pluty.

Czasem luty się zlituje,
że człek niby wiosnę czuje;
ale czasem tak się zżyma,
że człek prawie nie wytrzyma.

Gdy bez wiatrów luty chodzi,
w kwietniu wicher nie zawodzi.

Gdy ciepło w lutym,
zimno w marcu bywa,
długo trwa zima,
to jest niewątpliwa.

Gdy mróz w lutym ostro trzyma,
tedy jest niedługa zima.

Idzie luty, podkuj buty.

Jeśli ci jeszcze nie dokuczył luty,
to pal dobrze w kominie
i miej kożuch suty.

Kiedy luty puści, to marzec wypiecze.

Kiedy luty schodzi,
człek po wodzie brodzi.

Kiedy luty, obuj buty.

Luty,
gdy wiatrów i mrozów nie daje,
prowadzi rok słotny
i nieurodzaje.

Luty w lód okuty.

Luty, napije się wół pluty.

Na stycznie i lute
trzeba mieć konie kute.

Spyta cię luty: masz-li buty?

W lutym gdy zagrzmi
od wschodniego boku,
burze i wiatry walne
są w tym roku.

W lutym wody wiele
– w lecie głodne nawet cielę.

 

Przysłowia na
Matkę Boską Gromniczną (2 II):

Gdy jasne słońce
w dzień gromniczny będzie,
więcej niż przed tym śniegu
spadnie wszędzie.

Gdy na Gromnice roztaje,
rzadkie będą urodzaje.

Gdy słońce
świeci jasno na Gromnice,
większych jak były mrozów
czyni lice.

Gdy w Gromnice słońce
świeci na śmiecisko,
niechże zachowa gospodarz
słomę wszystko.

Gdy w Gromniczną z dachu ciecze,
zima jeszcze się przewlecze.

Gromnica – zimy połowica.

Gromnice jasne i czyste,
zima potrwa zaiste.

Ile razy przed gromniczną Matką Boską z dachów kapie,
tyle razy przed Wniebowzięciem [15 sierpnia] burze.

Jak na Matkę Boską gromniczną,
tak na św. Józef [19 marca].

Jasny dzień podczas Gromnice
lnu przyczynia na przęślice.

Jeśli Gromnice
mają zielne kwiatki,
kwietną niedzielę śnieżną
mają dziatki.

Na Gromnice – łataj bracie rękawice.

Na Gromnice mróz
– ogryzki do gnoju włóż;
na Gromnice kałużki
– wybieraj z gnoju ogryzki.

Na Gromniczną mróz
– szykuj chłopie wóz.
Na Gromniczną lanie
– szykuj chłopie sanie.

Od Gromnic do Gromnic,
aż nie będzie nic.
[gdy kto kogo łudzi próżną obietnicą, mówią: od…]

Skowronek,
o ile przed Gromnicą śpiewa,
o tyle po tym milczy.

W dzień Panny gromnicznej
bywaj zdrów, mój śliczny.
[t.j. już za późno na zaloty, konkury, gdyż post bliski.]

W Gromnicę milszym w owczarni wilk jak słońce.
[gospodarze utrzymują, że słońce w dniu gromnicznym jest pewną przepowiednią słoty, zimna i zarazy na owoc.]

 

Przysłowia na
św. Agatę (5 II):

Chleb świętej Agaty
od ognia strzeże chaty.
[lud w dniu tym zwykł święcić chleb i sól, a w razie pożaru, szczególniej od pioruna wynikłego, obnosi je dokoła domu, a następnie rzuca w płomienie, wierząc, iż ogień zostanie stłumiony.]

Gdzie święta Jagata,
bezpieczna tam chata.

Po świętej Agacie
widzimy muchy w chacie.

Po św. Agacie
wyschnie bielizna na płocie.

W dzień św. Agaty,
jeśli słonko przez okienko zajrzy do chaty,
to wiosenka na świat pogląda
zza zimowej kraty

 

Przysłowia na
św. Dorotę (6 II):

Na dzień świętej Doroty
ma być śniegu nad płoty.

Po św. Dorocie
wyschną chusty na płocie.

Rzadki dzień św. Doroty
bez mrozu, zawiei, słoty.

Święta Dorotka
wypuszcza skowronka za wrotka.

Wedle świętej Doroty
naprawiaj człecze płoty.

 

Przysłowia na
św. Walentego (14 II):

Gdy na święty Walek deszcze,
mrozy wrócą jeszcze.

Na św. Walentego
bywa zwykle mróz niczego,
ale jak Walek się rozdeszcze,
pewne mrozy wrócą jeszcze.

Święty Walek tych powali,
co patronem go nie zwali.

Św. Walenty gdy odmrozi pięty,
na wyżywienie sprzedawaj sprzęty.

 

Przysłowia na
św. Macieja (24 II):

Gdy Maciej święty
cokolwiek lodu nie stopi,
będą długo chuchali
w zimne ręce chłopi.

Jeśli mróz w święto Macieja,
czterdzieści dni tegoż nadzieja.

Na św. Macieja
prędkiej wiosny nadzieja.

Na św. Maciejca
zniesie gęś pierwsze jejca.

Na święty Maciej lody
wróżą długie chłody,
a gdy płyną już strugą,
to i zimy niedługo.

Skoro po Macieju
drzewa się ogrzeją,
pobiegnij do sadu,
oczyść go z owadu.

Św. Maciej posłał do braci,
czy zimę stracić;
a bracia mu powiedzieli:
niech zaczeka do niedzieli.

Święty Maciej zimę straci,
albo ją zbogaci.

 

Przysłowia na Tłusty Czwartek
(4 II 2016; 23 II 2017, 8 II 2018 i 28 II 2019, 20 II 2020):

Gdy w tłusty czwartek
człek w jedzeniu pofolguje,
łaskawy Pan Bóg
grzech obżarstwa daruje.

Im bliższy czwartek tłusty,
tym weselsze zapusty.

Kto w tłusty czwartek
nie zje pączków kopy,
temu myszy zniszczą pole
i będzie miał pustki w stodole.

Nie zjesz pączka
w tłusty czwartek,
twoje życie mało warte.

Powiedział Bartek,
że dziś tłusty czwartek,
a Bartkowa uwierzyła,
dobrych pączków nasmażyła.

Od tłustego czwartku
do Zmartwychwstania
– ścisły post się kłania.

Tłusty czwartek pączkami fetuje,
a od Popielca ścisły post szykuje

 

Większość przysłów za:
Adalberg, Samuel. Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich.
Warszawa : Druk Emila Skiwskiego, 1889-1894.

Kod literowy

A – Alpha
B – Bravo
C – Charlie
D – Delta
E – Echo
F – Foxtrot
G – Golf
H – Hotel
I – India
J – Juliet
K – Kilo
L – Lima
M – Mike
N – November
O – Oscar
P – Papa
Q – Quebec
R – Romeo
S – Sierra
T – Tango
U – Uniform
V – Victor
W – Whiskey
X – X-ray
Y – Yankee
Z – Zulu

===================

P – Papa
O – Oscar
G – Golf
O – Oscar
R – Romeo
I – India
A – Alpha