KTO JEST KIM:

KRZYSZTOF BARANOWSKI

6.

Ramka_06_SzPZ_ill_2

1982

lipiec-sierpień

Krzysztof Baranowski rozpoczyna przygotowania do pierwszej Szkoły Pod Żaglami: długiego rejsu z młodzieżową załogą, która na pokładzie, oprócz obowiązków żeglarskich, ma zajęcia szkolne.

Założenia:

●  dla młodzieży udział w rejsie jest bezpłatny.

●  o uczestnictwo kandydaci i kandydatki muszą walczyć długo i w wielu dziedzinach, wśród których jest wielomiesięczna praca opiekuńcza jako próba charakteru, sprawdzian sprawności fizycznej, konkurs świadectw, sprawdzian współdziałania w grupie na lądzie (obóz kondycyjny) i morzu (rejs próbny);

●  młodzież, oprócz normalnych zajęć związanych z żeglugą, codziennie na morzu ma 6 lekcji, z kla­sów­ka­mi i ocenami, jak w szkole lądowej – nauczycielami poszczególnych przedmiotów są oficerowie i kadra żaglowca;

●  nauka trwa nieustannie: młodzież po lekcjach pełni służbę na wachtach, ale prak­tycz­nie o każdej porze może prosić nauczycieli o wyjaśnienia, powtórzenia lub rozszerzenia oma­wia­nych na lekcjach tematów;

●  rejs ma być długi: młodym ludziom potrzeba co najmniej dwóch miesięcy na integrację i nabranie rutyny – zazwyczaj dopiero trzeci i dalsze miesiące przynoszą pełną satysfakcję z żeglugi i nauki, zaś działanie w zespole staje się przyjemnością, a nie obowiązkiem; pierwsza Szkoła Pod Żaglami trwała przez cały rok szkolny; następne (na ogół) jeden semestr.

 

8 października

W porozumienia z ministrem oświaty PRL, Bolesławem Faronem[1], Krzysztof Baranowski rozsyła do wszystkich liceów w Polsce list, skierowany do uczniów klas pierwszych. Pisze w nim m.in.:

Przygotowuję dla Was rejs żaglowcem POGORIA szlakiem starych kultur morskich, prowadzącym na Morze Śródziemne, Czerwone i Arabskie do Indii i Sri Lanki. Powrócimy do kraju przez Ocean Indyjski i Atlantycki. Poszukuję na ten rejs załogi, którą chciałbym skompletować z uczniów II klasy licealnej (wiek 16 lat). Rejs trwałby w czasie roku szkolnego 1983/84. […] uczestnicy rejsu przerabiać będą program szkolny w trakcie pływania.

Sama żegluga nie wymaga wstępnych wiadomości żeglarskich ani stosowanych w tej dziedzinie stopni, natomiast wymaga zdrowia, kondycji oraz szczególnych cech charakteru.

Ci którzy zainteresują się moją propozycją, muszą od zaraz zająć się opieką nad ludźmi starszymi, którzy właśnie teraz, w wyjątkowo ciężkich czasach, potrzebują Waszej pomocy. Będzie to próba charakteru.[2]

 

Dużo później ujmuje to w ten sposób:

Mój system to wieloszczeblowa selekcja: jeżeli ktoś spędził rok na pomaganiu innym, jeżeli pokonał bieg na czterysta i pływanie na pięćdziesiąt metrów, i znalazł się w finałowej trzydziestce, to on sobie to ceni. Jego nie tak łatwo przestraszyć, on ma rok treningu za sobą. […]

Sedno sprawy to znaleźć się w każdej sytuacji, wykonać dobrze swoją robotę. Bo nawet jeżeli nie zweryfikuje tego kadra oficerska, zweryfikują koledzy. Ktoś spóźni się trzy minuty w środku nocy do steru? Koledzy znajdą dla niego odpowiednią karę. Po to, żeby następnym razem był na czas. Jeżeli człowiek wdroży sobie takie postępowanie, to ono już mu zostanie. Uznane jako zasada. Jeśli umówiłem się na 15, jestem za trzy, a nie pięć po. I koniec. Podczas rejsów wychowuje się obywateli.[3]

 

Projekt jest na tyle nowatorski i niecodzienny, że bulwersuje opinię publiczną. Atakują go dziennikarze, przeciwne są władze żeglarskie (PZŻ), wrogo traktuje PRON[4], niechętna jest część szkół. Sprawą Szkoły Pod Żaglami zajmuje się Rada Ministrów PRL, a premier (Wojciech Jaruzelski) wyraża akceptację. Nie zatrzymuje to jednak ataków np. ze strony Urzędu Morskiego.

Bez względu na opór biurokracji i tzw. czynników prace nad przygotowaniem rejsu pierwszej Szkoły Pod Żaglami trwają nieprzerwanie.
W korespondencji angielskiej organizatorzy używają nazwy Class Afloat.

 

1983

31 stycznia

Na liście chętnych do wzięcia udziału w rejsie Szkoły Pod Żaglami są 864 osoby (404 dziewczęta, 460 chłopców).

25 maja

Akceptację wobec „eksperymentu wychowawczego pn. Szkoła Pod Żaglami” wyraża Prezes Rady Ministrów PRL, Wojciech Jaruzelski.[5]

3-5 czerwca

Eliminacje w Ośrodku Marynarki Wojennej w Gdyni Oksywie. Po weryfikacji danych przesłanych przez terenowe ośrodki opiekuńcze nadzorujące akcję, organizatorzy zakwalifikowali do nich 432 osoby.
Do następnego etapu przechodzi 50 chłopców; pierwsza dziewczyna zajęła 52. lokatę.

4-24 lipca

Obóz kondycyjno-przygotowawczy połączony ze szkoleniem żeglarskim dla najlepszej pięćdziesiątki z eliminacji na Oksywiu.
Nad jeziorem Miedwie, w Wierzchlądzie koło Starogardu Szczecińskiego, kandydaci poddawani są testom psychologicznym, sprawdzana jest ich wiedza i zdolności adaptacyjne. Jednocześnie zaliczają program przysposobienia obronnego – jedynego przedmiotu, którego prowadzenie w warunkach podróży morskiej jest niewykonalne.

16 lipca (niecałe dwa miesiące przed planowanym wyjściem w morze)

Urząd Morski przysyła do PZŻ pismo:

W związku z teleksem nr 645/8 z dn. 15.07.83 odpowiadamy, że Krzysztof Baranowski nie figuruje na liście kapitanów jachtowych zatwierdzonych przez Urząd Morski zgodnie z paragrafem 31 zarządzenia GKKFiS z dn. 8.01.1981. Mimo upłynięcia okresu karencji uznanego przez Izbę Morską, zespół kwalifikujący naszego urzędu, kierując się brakiem zaufania, nie akceptuje ob. Baranowskiego na kapitana jachtu „Pogoria” w sezonie 1983.
/-/ Dyrektor Urzędu ds Administracji Morskiej
.

Decyzja zostaje uchylona miesiąc później, po zdecydowanej kontrakcji władz żeglarskich.

25-31 lipca

Rejs przygotowawczy Pogorią na trasie Szczecin – Gdynia dla 33 osób, po którym wyłoniono finałową trzydziestkę.

11 sierpnia

Polski Komitet do spraw UNESCO obejmuje Szkołę Pod Żaglami swoim patronatem i zezwala, by Pogoria płynęła pod flagą ONZ.[6]

7 września

Pod dowództwem kpt. Krzysztofa Baranowskiego pierwsza Szkoła Pod Żaglami wypływa na Pogorii z Gdyni.

W roku 1983 nie bez kłopotów wypłynęliśmy w rejs, właśnie z całą klasą i nauczycielami wszystkich przedmiotów, kierując się na Morze Śródziemne, a potem przez Morze Czerwone na Ocean Indyjski. Organizatorami rejsu była zaprawiona w trudach żeglugi antarktycznej moja ówczesna załoga.

Załogę jachtu stanowili uczniowie, trzymali wachty przez całą dobę, stawiali i zwijali żagle, gdy było trzeba, ale niezależnie od wszystkiego chodzili na lekcje. Program nie miał żadnych tematów żeglarskich – realizowaliśmy program II klasy licealnej. Ten schemat został nazwany Szkołą Pod Żaglami i choć wiele organizacji podszywa się pod tą nazwę, zawsze chodziło o długi rejs kształtujący charakter młodego człowieka.[7]

 

1982-09-07 – 1984-06-10
Krzysztof Baranowski prowadzi pierwszą Szkołę Pod Żaglami na Pogorii, w rejsie pod hasłem „Śladami starych kultur”.

Kapitan: Krzysztof Baranowski (nauczyciel języka angielskiego).
Zastępcy kapitana: Zbigniew Szpecht (do 1983-11-15, Pireus), Andrzej Drapella (od 1983-12-02, Aleksandria; j. niemiecki).
Kadra: Andrzej Bolewski (IV oficer, matematyka i chemia), Stanisław Choiński (bosman, zajęcia techniczne), Jacek Czajewski (I oficer, fizyka, żeglarstwo), Janusz Kawęczyński (III oficer, geografia), Valerie Lintott (od 1983-09-27, Fowey; j. angielski, j. francuski, wych. muzyczne), Andrzej Makacewicz (do 1984-02-19, Male; instruktor nurkowania swobodnego, wych. fizyczne, żeglarstwo), Wojciech Przybyszewski (intendent, skarbnik; biologia), Kazimierz Robak (sekretariat; j. polski, j. rosyjski, historia), Karmena Stańkowska (II oficer, j. niemiecki).
Załoga etatowa: Arnold Copa (kucharz), Ewaryst Iwanowski (II mechanik), Marek Stryjecki (I mechanik, zajęcia techniczne).
Ekipa TV: Janusz Cieliszak (od 1984-01-10, Bombaj), Mirosław Lasota (do 1984-06-01, Penzance), Jan Muszyński (operator obrazu).
Absolwenci: Michał Drążkowski, Zbigniew Fabisiak, Marek Gatz (do 19.02.1984, Male), Juliusz Gojło, Marek Górniak, Krzysztof Grubecki, Grzegorz Krawczyk, Karol Krzystolik, Paweł Majtyka, Michał Malicki, Piotr Malicki, Szymon Masłowski, Szymon Meysztowicz, Maciej Mierzwiński, Marek Mizera, Maciej Młodowicz, Sergiusz Nawrocki, Maciej Olszewski, Tomasz Podoba, Przemysław Predygier, Ryszard Rożek, Dariusz Rudziński, Wojciech Szczygielski, Wojciech Szymański, Marek Tokarski, Dariusz Turkowicz, Mariusz Wilk, Filip Wójcik, Robert Zieliński.

Trasa:

SZKOLA.pdf - II - Daty, liczby, fakty

1983-84_SzPZ_MAPA_9_sm

Załoga pierwszej Szkoły Pod Żaglami m.in.

●  była na audiencji u Jana Pawła II w prywatnych apartamentach papieskich (1983-11-03),
●  zwiedzała siedzibę Polskiej Misji Archeologicznej w Aleksandrii (1983-12-03);
●  nurkowała na rafach koralowych Morza Czerwonego (Great Hanish, 1983-12-20) i Oceanu Indyj­skiego (Malediwy, luty 1984) oraz w rezerwacie podwodnym Mahé (Seszele, 1984-03-03),
●  zwiedzała najważniejsze zabytki w indyjskim stanie Maharasztra (1984-01-10/15) i na Sri Lance (1984-01-21/26),
●  wysłuchała wykładu Thora Heyerdahla (Malediwy, 1984-02-14),
●  miała lekcje biologii w Stacji Naukowo-Badawczej ONZ na wyspie Picard (Aldabra, Seszele) w re­zer­wacie żółwi i ptaków (1984-03-11);
●  odwiedziła Longwood House – miejsce ostatniego pobytu i śmierci Napoleona Bonapartego (Wyspa Św. Heleny, 1984-04-15).

 

1984

czerwiec

Polski Związek Żeglarski przekazuje Pogorię do komercyjnej eksploatacji spółce „Interster Yachting”, której PZŻ jest głównym akcjonariuszem. Formalnym właścicielem żaglowca jest wciąż Skarb Państwa.

„Interster” zawiera umowę czarterową z montrealskim West Island College, który organizuje na Pogorii swoją szkołę pod żaglami.
Dziewięciomiesięczny kontrakt opiewa na ok. 350 000 USD i z roku na rok jest przedłużany; Pogoria – z niewielkimi przerwami – pływać będzie dla Kanadyjczyków do 1992.

Wśród warunków kontraktu jest zatrudnienie minimalnej polskiej załogi (8 osób z kapitanem włącznie), niezbędnej do prowadzenia żeglugi i utrzymania sprawności mechanizmów i ożaglowania oraz przeprowadzenie Pogorii z Polski do Kanady.

Krzysztof Baranowski zostaje kapitanem Pogorii w rejsie do Montrealu i pierwszej części rejsu kanadyjskiego.
Udaje mu się się uzyskać zgodę na to, by załogą Pogorii w rejsie do Kanady były uczennice kandydujące do pierwszej Szkoły Pod Żaglami w roku 1983.

 

1985-07-14 – 1985-09-05
Krzysztof Baranowski prowadzi drugą Szkołę Pod Żaglami na Pogorii, w rejsie „Szlakiem wikingów”.

14 lipca

Krzysztof Baranowski wypływa Pogorią z Gdyni do Kanady w rejs Szkoły Pod Żaglami pod hasłem „Szlakiem wikingów”.

Załogę tworzy 25 najlepszych uczestniczek eliminacji na Oksywiu (patrz: 1983, 3-5 czerwca). Na pokładzie prowadzone są zajęcia szkolne z języków obcych, geografii, oceanologii i żeglarstwa.

Kapitan: Krzysztof Baranowski.
Zastępca kapitana: Jerzy Rakowicz.
Kadra: Henryk Bartoszuk (asystent II oficera), Andrzej Makacewicz (asystent I oficera), Tadeusz Olszewski (asystent III oficera), Robert Uklański (III oficer), Jerzy Zamorski (I oficer), Andrzej Zugaj (II oficer).
Załoga etatowa: Zbigniew Brodowski(elektryk), Stanisław Choiński (bosman), Arnold Copa (kuk), Ewaryst Iwanowski (II  mechanik), Marek Stryjecki (I mechanik).
Ekipa TV: Ewa Baranowska (reżyser dźwięku), Andrzej Wyglądała (operator obrazu).
Uczennice: Joanna Bogaczyńska, Ewa Brzezicka, Joanna Cekała, Joanna Drewnicka, Małgorzata Dytewska, Anna Kinastowska, Ewa Krzemińska, Elżbieta Kucharska, Zofia Lelakowska, Małgorzata Magiera, Katarzyna Monkiewicz, Iwona Osetek, Agnieszka Ozimek, Dorota Pawlak, Anna Piskorska, Edyta Prawda, Katarzyna Przysiecka, Renata Sikora, Monika Skoraczyńska, Monika Szymaszek, Małgorzata Urbańska, Magdalena Wasąg, Magdalena Wielgat, Barbara Zajkowska, Iwona Żurawska.

1985-07-14_09-05_Rejs_Papug_MAPA_7_sm

Trasa:

1985-07-14                                 Gdynia
1985-07-18 – 1985-07-20       Helsingør (Dania)
1985-07-22 – 1985-07-24       Oslo (Norwegia)
1985-07-27 – 1985-07-28       Leerwick (Szetlandy Płn., Wlk. Brytania)
1985-08-01 – 1985-08-04       Reykjavík (Islandia)
1985-08-04 – 1985-08-05       Hvalfjörður (Islandia) – na kotwicy
1985-08-05 – 1985-08-05       Maríuhöfn (Islandia) – na kotwicy
1985-08-05 – 1985-08-06       Reykjavík (Islandia)
1985-08-16 – 1985-08-17       St. John’s (Nowa Fundlandia, Kanada)
1985-08-19 – 1985-08-20       Saint-Pierre (wspólnota zamorska Francji)
1985-08-22 – 1985-08-23       Bear Bay (Québec, Kanada) – na kotwicy
1985-08-23 – 1985-08-23       Île d’Anticosti (Québec, Kanada)
1985-08-24 – 1985-08-25       Sept-Îles (Québec, Kanada)
1985-08-25 – 1985-08-25       Île du Corossol (Québec, Kanada) – na kotwicy
1985-08-26 – 1985-08-27       St. Pancras Cove (Québec, Kanada) – na kotwicy
1985-08-27 – 1985-08-28       Île du Bic (Québec, Kanada) – na kotwicy
1985-08-28 – 1985-08-29       Québec (Québec, Kanada)
1985-08-30 – 1985-08-31       Île Saint-Ignace (Québec, Kanada) – na kotwicy
1985-08-31 – 1985-09-05       Montréal (Québec, Kanada)

Łącznie: 4719 Mm, 33 dni (211 godz. żeglugi; 505 godz. postojów w portach).

 Uczennice wróciły do Warszawy 6 września 1985 samolotem.

 

 

1985-09-06 – 1985-11-12

Krzysztof Baranowski jest pierwszym kapitanem kanadyjskiej Class Afloat na Pogorii.

Prowadzi ją z Montrealu (1985-09-06) do Pireusu (1985-11-12) przez Trois-Rivières, Québec i Louisbourg (Kanada), Ponta Delgada (São Miguel, Azory, Portugalia), Tanger (Maroko), Gibraltar, Baie de Cavalaire (Francja), Monaco, Fiumicino i Neapol (Włochy), Patras i Korinthos (Grecja).
Długość tego odcinka liczy 5420 Mm.

1985-09-06_11-12_Canadian_Class_Afloat_MAPA_4_smPierwszy etap (Montreal – Pireus) kanadyjskiej Class Afloat na Pogorii, dowodzonej przez Krzysztofa Baranowskiego.
Dalej trasa (kapitanem  Pogorii był Jerzy Rakowicz) prowadziła przez Kanał Sueski wokół Afryki do Montrealu.

Szkoła kanadyjska jest kopią pierwszej polskiej Szkoły Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego. Kanadyjczycy też nazwali ją Class Afloat i… zastrzegli prawa autorskie do nazwy; do dziś tylko oni mają prawo do jej użycia np. na stronach internetowych.

West Island College, który skierował na „Pogorię” 40 uczniów i uczennic, bez żenady skopiował niemal dosłownie polską Szkołę Pod Żaglami, powtarzając nazwę, program i założenia przedsięwzięcia, notabene wciąż bulwersującego polską opinię publiczną.

Podczas gdy rodzimi znawcy roztrząsali moralność i zasadność takiego właśnie wykorzystania „Pogorii” w sezonie praktycznie dla niej martwym, Kanadyjczycy zaczęli działać: projekt uznali za swój, nie wspominając w informatorach i materiałach reklamowych (po części dosłownie przepisanych i przerysowanych z oryginału polskiego) ani słowem o swych polskich poprzednikach, ani o rzeczywistym autorze pomysłu – Krzysztofie Baranowskim. Dopiero po interwencji polskiej załogi, już w czasie rejsu, do określenia „pierwszy” Kanadyjczycy zaczęli dodawać (i to tylko w obecności Polaków): „w krajach zachodnich”.[9]

Chichotem historii jest fakt, że nazwa „Class Afloat” powstała jesienią 1982 roku w mieszkaniu piszącego te słowa. Ponieważ egzystencja Szkoły Pod Żaglami w olbrzymiej mierze zależeć miała od życzliwości sponsorów i gospodarzy odwiedzanych portów, niezbędna była papeteria z firmowym nagłówkiem.
W wersji polskiej był on oczywisty, w wersji angielskiej, której projekt sam opracowałem, nagłówkiem było School Under Sails. Krzysztof zdyskredytował to natychmiast, życząc sobie nazwy Class Afloat – i ponieważ nalegał, tak już zostało.
Notabene tłumacze innych wersji językowych nie dali się przekonać i w ten sposób pierwsza Szkoła Pod Żaglami funkcjonowała również jako Die Schule unter den Segeln, École sous les voiles, Escuela bajo velas, La scuola sotto le vele, Madrasa tahta ash-sharaat.

Tak jak się jednak rzekło, nikt z nas – organizatorów nie myślał wówczas o zatrzeżeniu nazwy: w PRL-owskich warunkach – było to trudne do wykonania, a na wykupienie praw na Zachodzie nie mieliśmy pieniędzy.

 SZKOLA.pdf - II - Daty, liczby, fakty

 

1986

Krzysztof Baranowski stara się kontynuować Szkołę Pod Żaglami, jednak po powrocie pierwszej Szkoły do kraju w 1984 roku, jego usiłowania spotykają się z przyjęciem chłodnym, lub niechętnym.
Władze państwowe, jak się wydaje, mają dość szumu medialnego i nagonki prasowej.
Dla władz żeglarskich rejs Szkoły Pod Żaglami oznaczałby przerwanie lukratywnego kontraktu kanadyjskiego.

 

1986/87

Krzysztof Baranowski dowodzi niemieckim żaglowcem pasażerskim Atlantis[10].

Rejsy pasażerskie odbywały się na Morzu Egejskim wczesną jesienią. Na przełomie roku armator skierował Atlantis na remont w Hamburgu mimo ciężkich warunków zimowych. Szczególnie uciążliwe było wejście w Kanał La Manche przy wschodnim sztormie połączonym ze śnieżycą.

1986-87_Atlantis_MAPA_5
Trasa barkentyny Atlantis z Turcji do Hamburga zimą 1986/87

 


[1] Minister Oświaty i Wychowania, Bolesław Faron. Pismo adresowane „Obywatele Dyrektorzy Liceów Ogólnokształcących” z dn. 1982-10-08 (bez sygn). W: Przybyszewski, Wojciech, red. Z archiwum Szkoły Pod Żaglami. Tom 1. Warszawa : nakład własny autora, 1986.

[2] Przybyszewski, Wojciech, ibidem.

[3] Morelowska, Karolina. „Baranowski: Do szkoły chodziłem z prądem”. Polska The Times, 2008-07-21, Warszawa, s. 5.

[4] „Patriotyczny Ruchu Ocalenia Narodowego”, organizacja stworzona 20 lipca 1982 dla poparcia stanu wojennego; rozwiązana 8 listopada 1989.

[5] Sekretarz Komitetu Rady Ministrów do spraw Młodzieży, Andrzej Ornat. Pismo do Krzysztofa Baranowskiego z dn. 1984-05-25 (sygn. BSM-1135-M/83). W: Przybyszewski, Wojciech, ibidem.

[6] Sekretarz Generalny Polskiego Komitetu do spraw UNESCO, Janusz Zabłocki. Pismo do Krzysztofa Baranowskiego z dn. 1984-08-11 (sygn. 690/83). W: Przybyszewski, Wojciech, ibidem.

[7] <http://krzysztofbaranowski.pl/rejsy/pierwsza-szkola.html#more-892>

[8] Robak, Kazimierz. Szkoła. Cz. III – Daty, liczby, fakty. Wyd. 3 uzup. Tampa, FL : KR, 2005; s. 1.
Dokładne dane na temat pierwszej SzPŻ Krzysztofa Baranowskiego zawarte w tym opracowaniu można też znaleźć na stronach
<http://www.zeglujmyrazem.com/?page_id=8253> i <http://szkolapodzaglami.org.pl/>

[9] Robak, Kazimierz, ibidem, s. 38.

[10] Atlantis – kadłub zbudowany w stoczni J.H.N. Wichhorst (Hamburg) w 1905, nazwany Bürgermeister Bartels.
1905-1914 – służy jako latarniowiec Elbe 3 u ujścia Łaby;
1914-1974 – służy jako latarniowiec Elbe 2 (53°59′37″N, 8°24′51″E). Po staranowaniu przez duński frachtowiec Banana (1974-12-10) wycofany ze służby.
1975-1979 trzymany w stoczni Bauhof Wedel des Wasser- und Schifffahrtamtes w Hamburgu.
1983-85 – w stoczni w Szczecinie przedłużono kadłub o 14,5 m (47.5 ft) i przebudowano na trzymasztową barkentynę Atlantis.

Dł.: 57 m (187 ft); szer.: 7,45 m (24.5 ft); zanurz.: 5,10 m (17 ft); wys. grotmasztu: 31 m (102 ft); wyporność: 365 t, pow. ożagl.: 742 m kw. (7987 sq ft); prędkość na żaglach – do 9 węzłów; silnik gł.: 750 KM (560 kW); prędkość na silniku: do 7 węzłów; ster strumieniowy; dwa generatory: 60 + 40 kVA.
W 1986 armatorem był Friedrich Beutelrock z Hamburga.
2005 – ponownie przebudowana. Obecnie (2014) pływa pod banderą holenderską; armatorem jest The Tall Ship Company; portem macierzystym – Hoorn.


 

 _001_Kpt_Krzysztof_fot_Khemka_sm_2Krzysztof Baranowski podczas pierwszej Szkoły Pod Żaglami (styczeń, 1984)
fot. Khemka

_002_POGORIA_1984-03-30_fot_Kazimierz_Robak_sm_2Pogoria podczas pierwszej Szkoły Pod Żaglami (marzec 1984)
fot. Kazimierz Robak

_1983-06-03_eliminacje_01_fot_Jerzy_Krug_sm_21983-06-03: Krzysztof Baranowski podczas eliminacji do pierwszej Szkoły Pod Żaglami
fot. Jerzy Krug

 

_1983-10-18_wieniec_dla_Kudowy_fot_K_Robak_sm_21983-10-18: pierwsza Szkoła Pod Żaglami:
wieniec, który będzie opuszczony w miejscu zatonięcia m/s Kudowa Zdrój (1983-01-20, 15 Mm E od Ibizy, 20 ofiar)

fot. Kazimierz Robak

_1983-11-03_Watykan_06_fot_Arturo_Mari_sm_21983-11-03: Kapitan, kadra i uczniowie pierwszej Szkoły Pod Żaglami podczas audiencji i Jana Pawła II
fot: Arturo Mari / L’Osservatore Romano

_1984-02-14_Thor_Heyerdahl_arch_Valerie_I_Lintott_024_sm_21984-02-14, Male (Malediwy): Krzysztof Baranowski i Thor Heyerdahl podczas pierwszej Szkoły Pod Żaglami
fot. Valerie Lintott

_1984-06-10_Gdynia_02_fot_K_Robak_sm_21984-06-10, Gdynia: kpt. Krzysztof Baranowski składa meldunek Andrzejowi Ornatowi (przewodniczący Komitetu ds. Młodzieży przy URM) o pomyślnym zakończeniu rejsu i związanych z nim zadań
fot. Kazimierz Robak

_1985-06-26_07-03_Obóz_Lunów_3_sm_arch_Joanna_Bogaczynska-Staniewicz1985, czerwiec/lipiec, Łunów: Krzysztof Baranowski i uczestniczki resju drugiej Szkoły Pod Żaglami na obozie kwalifikacyjnym
fot. z arch. Joanny Bogaczyńskiej-Staniewicz

_1985-07-25_Pogoria_ II_SzPZ_fot_Tadeusz_Olszewski_arch_Anna_Kinastowska-Bronikowska1985-07-25: Krzysztof Baranowski na Pogorii podczas rejsu drugiej Szkoły Pod Żaglami
fot.: Tadeusz Olszewski (arch. Anny Kinastowskiej-Bronikowskiej)

Autosave-File vom d-lab2/3 der AgfaPhoto GmbH1985-09-05, Montreal: Kapitan i część kadry drugiej Szkoły Pod Żaglami
fot. z arch. Anny Kinastowskiej-Bronikowskiej

_2013-05-03_bandera_prezydencka_dla SzPZ_2Bandera Prezydenta RP przyznana Szkole Pod Żaglami Krzysztofa Baranowskiego
w dniu Dniu Flagi Rzeczypospolitej Polskiej, 2 maja 2013
fot. Zbigniew Bosek

Kazimierz Robak
Tampa, FL; 12 sierpnia 2014
Żeglujmy Razem

KTO JEST KIM: Krzysztof Baranowski – strona główna

Calendar

« July 2018 »
Mo Tu We Th Fr Sa Su
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          

LATO

 

– Ładnie dzisiaj… chociaż nie bardzo… No, jednak… Słowem, nie brzydko, a to najważniejsze… Tak. Nie pada deszcz, nie ma też śniegu.
– To byłoby dziwne, jest przecież lato.
– Proszę mi wybaczyć, właśnie to chciałem powiedzieć… chociaż dowie się pani, że można się wszystkiego spodziewać.
– Zapewne.
– Na tym świecie, proszę pani, niczego nie możemy być pewni.

 

* * *

Pyszne lato, paw olbrzymi,
stojący za parku kratą,
roztoczywszy wachlarz ogona,
który się czernią i fioletem dymi,
spogląda wkoło oczyma płowymi,
wzruszając złotą i błękitną rzęsą.
I z błyszczącego łona
wydaje krzepkie krzyki,
aż drży łopuchów zieleniste mięso,
trzęsą się wielkie serca rumbarbaru
i jaskry, które wywracają płatki
z miłości skwaru,
i rozśpiewane, więdnące storczyki.


O, siądź na moim oknie, przecudowne lato,
niech wtulę mocno głowę w twoje ciepłe pióra
korzennej woni,
na wietrze drżące — —
niech żółte słońce
gorącą ręką oczy mi przesłoni,
niech się z rozkoszy ma dusza wygina
jak poskręcany wąs dzikiego wina. —

 

= = = = = = =

Lato – jedna z czterech podstawowych pór roku w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego, na półkuli północnej najcieplejsza… bla-bla-bla.

Ponieważ to – było nie było – kalendarz, więc zbiór cytatów i silva rerum z cyklu „Znacie? Znamy! No to posłuchajcie!”, nie od rzeczy będzie po raz kolejny „palnąć koncept z kalendarza”, czyli polecieć stereotypem. Ale miłym, bo któż z pokoleń pamiętających rok 1960 nie śpiewał:

Lato, lato, lato czeka,
Razem z latem czeka rzeka,
Razem z rzeką czeka las,
A tam ciągle nie ma nas .

Już za parę dni, za dni parę
Weźmiesz plecak swój i gitarę.
Pożegnania kilka słów, Pitagoras – bądźże zdrów ,
Do widzenia wam „canto, cantare”!

Dla tych, którzy nie pamiętają: to fragment piosenki z filmu Szatan z siódmej klasy – tego oryginalnego, z roku 1960, w reżyserii Marii Kaniew­skiej, w którym debiutowała na ekranie studentka polonistyki Pola Raksa (poróżniła nas, za jej Poli Raksy twarz każdy by się zabić dał – śpiewa od 1982 roku Grzegorz  Markowski z Perfectu tekstem Bogdana Olewicza). Co dodaję, bo jest też wersja tego filmu z roku 2006, której autorów wymieniać, przez grzeczność, nie będę.
Przez tę samą grzeczność (choć z innych pobudek) dodam, że tekst piosenki napisał Ludwik Jerzy Kern, muzykę – Witold Krzemieński, a wersję oryginalną zaśpiewała Halina Kunicka z Orkiestrą Taneczną PR pod dyrekcją Edwarda Czernego. Szacunek!

==========================

Lato astronomiczne rozpoczyna się od przesilenia letniego i kończy z równonocą jesienną.

Przesilenie letnie Słońca (solstycjum) na półkuli północnej wypada w dniu, kiedy Słońce góruje w zenicie na szerokości zwrotnika Raka.
Kąt padania promieni słonecznych (w południe) w dniu przesilenia letniego w centrum Warszawy – leżącym na północnym równoleżniku 52°13’ – wynosi 61°14’. Podczas przesilenia dzień jest najdłuższy (a noc najkrótsza) w roku.

Równonoc (ekwinokcjum) to dzień, w którym Słońce góruje w zenicie nad równikiem; zdarza się dwa razy w roku: jako początek wiosny (równonoc marcowa – wiosenna) i koniec lata (równonoc wrześniowa – jesienna). Podczas równonocy długość dnia równa jest długości nocy. W dniach równonocy Słońce wschodzi dokładnie na wschodzie, a zachodzi na zachodzie. Łatwo wtedy można obliczyć szerokość geograficzną miejsca obserwacji: wystarczy zmierzyć w stopniach wysokość górującego Słońca i odjąć tę wartość od 90º.
W centrum Warszawy (52°13’ szerokości geograficznej północnej) dokładny pomiar powinien wykazać właśnie 52°13’.

W pierwszym ćwierćwieczu XXI w. lato na półkuli północnej zaczyna się 21 czerwca (jedynym wyjątkiem jest rok 2024: 20 czerwca, ale 69 minut przed północą!) i trwa do równonocy jesiennej, czyli do 22 lub 23 września
(2018 – 23 IX).

Podczas lata astronomicznego dzień jest dłuższy od nocy, jednak z każdą dobą dnia ubywa, a nocy przybywa. Słońce wschodzi coraz później i góruje na coraz mniejszych wysokościach nad horyzontem.
Za miesiące letnie na półkuli północnej uznaje się czerwiec, lipiec i sierpień.
Dla półkuli południowej wszystkie opisane daty i zjawiska są przesunięte o pół roku: tam miesiące letnie to grudzień, styczeń i luty.

 

Lato klimatyczne to ten okres roku, w którym średnie dobowe temperatury powietrza przekraczają 15°C. Pomiędzy latem klimatycznym i sąsiednimi klimatycznymi porami roku nie ma etapów przejściowych, w przeciwieństwie do zimy poprzedzanej przedzimiem i następującym po niej przedwiośniem.

 

Rzeczownik „lato” w liczbie pojedynczej dawniej (a dziś w gwarach) znaczył „rok”.

Mąż z królem Bolesławem poszedł na Kijowiany
Lato za latem bieży, nie masz go z bojowiska

pisał Mickiewicz (w jakim utworze – wiadomo).
W języku ogólnopolskim przetrwał w tym znaczeniu do dziś: w liczbie mnogiej rzeczownika „rok”, jako jego forma supletywna. A i w gwarach ma się jak najlepiej: latoś znaczy tyle co ‘w tym roku’, a latosi – ‘tegoroczny’.

 

W terminologii kościelnej istnieje termin „miłościwe lato” oznaczający Rok Jubileuszowy lub Rok Święty (Annum Sanctum), połączony z odpustem, którego jednym z warunków jest odwiedzenie określonych kościołów: niegdyś tylko w Rzymie, dziś – na całym świecie.
Po raz pierwszy obchodzono go w roku 1300 za papieża Bonifacego VIII. Pierwotnie miał się powtarzać co 100 lat, ale zaraz Klemens IV skrócił ten okres o połowę, a Paweł II do 25 lat.
Do tego dochodzą „okazje specjalne”, np. Pius XI ogłosił rok 1933 Świętym dla przypomnienia 1900. rocznicy śmierci Chrystusa, a Benedykt XVI za Annum Sanctum uznał rok 2008, w drugie tysiąclecie od narodzin św. Pawła.

 

Latem, od V w., Kościół wschodnio-chrześcijański obchodził koimesis (gr. Κοίμησις, zaśnięcie) Najświętszej Maryi Panny w przeświadczeniu, że Maryja nie umarła jak zwykły człowiek, lecz została zabrana do Nieba.
W chrześcijaństwie zachodnim, kiedy w VII w. to święto zostało przyjęte w Rzymie, termin „zaśnięcie” został zastąpiony przez „wniebowzięcie”.
W Kościele katolickim, w roku 1950, Pius XII, ogłosił dogmat, stwierdzający, że Maryja, po zakończeniu ziemskiego życia, mocą Bożą została z ciałem i duszą wzięta do wiecznej chwały.

Cerkiew prawosławna obchodzi święto Zaśnięcie Bogurodzicy 15 sierpnia (28 sierpnia według kalendarza gregoriańskiego).

Protestanci przeciwstawiają się dogmatowi o wniebowzięciu, podając jako argument brak jakiejkolwiek wzmianki na ten temat w Biblii.

W Polsce dzień święta Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (15 sierpnia) jest wolny od pracy. Tego samego dnia obchodzone jest Święto Wojska Polskiego (przywrócone w 1992).

Święto Wniebowzięcia nazywane jest Świętem Matki Boskiej Zielnej, ponieważ w czasie obrzędów błogosławi się wiązanki ziół i kwiatów.
Według wiary ludowej pobłogosławiony bukiet nabiera cudownych, leczniczych właściwości. Wierni, wracając z kościoła, zostawiali go wśród upraw, gdzie miał przynieść szczęście w zbiorach. Po kilku dniach bukiet zabierany był do domu: najpierw obnoszono go po izbach, a później przechowywano w eksponowanym miejscu, które dawało pewność, że jego moc będzie działała.

 

W językach słowiańskich i bałtosłowiańskich
lato to:

białoruskiлетa [lieta]
bośniackiljeto
bułgarskiлято [liato]
chorwackiljeto
czeskiléto
kaszubskilato
litewskivasara
łużycki (dolny)lěśe
łużycki (górny)lěćo
łotewskivasara
macedońskiлетo [lieto]
rosyjski
летo [lieto]

serbskiлетo [lieto]
słowackileto
słoweńskipoletje
ukraińskiліто [lito]
żmudzkivasara

 

Przysłowia związane z latem:

Co się w lecie zarobi,
tym się w zimie żyje.

Co w lecie nogami,
to w zimie rękami.

Dobra nowina:
będzie lato, poszła zima.

Idą za szczęściem
iáko iáskołki zá látem.

Jak w zimie piecze,
to w lecie ciecze.

Kto latem pracuje,
zimą głodu nie poczuje.

Kto latem w chłodzie,
ten w zimie o głodzie.

Kto w lecie nie zbiera,
w zimie przymiera.

Kto w lecie próżnuje,
w zimie nędzę czuje.

Latem zbiera baba grzyby,
a chłop w niedzielę
idzie z wędą na ryby.

Lecie mi go nie chłódź,
zimo mi go nie grzej.
[o człowieku, któremu dogodzić trudno, i tak mu źle i tak niedobrze]

Lepsze jedno lato niż dwie zimy.

Mnima káżdy iż wiecznie
Iuż ták ma być láto
.

[Rej, Wizerunk własny żywota człowieka poczciwego, 1558]

Na to jak na lato.
[wyrażenie oznaczające wielką ochotę, skwapliwą zgodę]

O, co bym ja dała za to,
gdyby zawsze było lato.

To pewna nowina:
bywszy lato, będzie zima.

Trzebá się rozmyśláć ná to
Iż nie iutro będzie láto.
[Rej, Zwierciadło, 1568]

W lecie bez roboty,
w zimie bez butów.

Za lata zbieraj na zimę.

 

Przysłowie na
Matkę Boską Szkaplerzną
(16 VII)

Wraz z Szkaplerzną Matką
na zagon, czeladko!

 

Przysłowia na
Wniebowzięcie N.M.P.
(15 VIII)

Do Marji Wniebowstąpienia
miej w stodole połowę mienia.

Gdy w pogodę do nieba Maria wstępuje,
wino Węgrom obfite jesień obiecuje.

Marji Wniebowstąpienie
czyni reszty zboża plenie.

Na Wniebowzięcie
pokończone żęcie.

Pogoda na Wniebowzięcie,
ciężkie ziarno wnet po sprzęcie

W Wniebowzięcie Panny Marji
słońce jasne,
będzie wino godnie kwaśne.

 

Większość przysłów za:
Adalberg, Samuel. Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich.
Warszawa : Druk Emila Skiwskiego, 1889-1894.

Cytaty na wstępie:
Ionesco, Eugène. Lekcja (La Leçon). (1950) Tłum. Jan Błoński.

Pawlikowska-Jasnorzewska, Maria. „Pyszne lato”. Niebieskie migdały (1922)

LIPIEC...

Lipiec – siódmy miesiąc roku (wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego), ma 31 dni.

W staropolszczyźnie i w gwarach siódmy miesiąc roku nazywano również lipień. Do dziś tę nazwę zachował język ukraiński (липень) i białoruski (ліпень).

Według Aleksandra Brücknera (1856-1939) – filologa i slawisty, historyka literatury i kultury polskiej, znawcy staropolszczyzny – nazwa pochodzi od kwitnących lip (po litewsku ‘lipiec’ i ‘lipa’ to liepa). Ponieważ lipy kwitną na przełomie czerwca i lipca, stąd nazwa tego drzewa w różnych językach słowiańskich może wchodzić do nazw każdego z tych miesięcy, np. w chorwackim lipanj to czerwiec (lipiec to srpanj, a sierpień – kolovoz).

Lipiec to również miód zbierany z kwiatu lipowego i napój alkoholowy robiony z tego miodu.
Jankiel, chcąc spacyfikować warchołów, wiedział, jak kusić patriarchę Dobrzyńskich:

Każę przynieść kozice, basetlę, dwie skrzypiec,
A pan Maciek Dobrodziej lubi stary lipiec
I nowego mazurka

Większość języków europejskich nazywa siódmy miesiąc roku wariantami nazwy łacińskiej obowiązującej od 46 roku p.n.e.: Iulius.
Wcześniej tenże okres nazywał się Quintilis – „piąty miesiąc”; (quinque to po łacinie pięć, quintus – piąty), ale właśnie w 46 p.n.e. Rzymianie za pierwszy miesiąc roku uznali Ianuarius (styczeń) zamiast marca (Martius).

Jeśli ktoś uważa, że w takim czy innym kraju różne organizacje przesadnie podmaślają się rządowi, to niech wie, że naprawdę może być gorzej: miesięcy od panujących premierów, prezydentów czy monarchów jeszcze się nie nazywa.

A w Rzymie (republikańskim!) i owszem: nazwa została nadana miesiącowi na cześć Juliusza Cezara (Gaius Iulius Caesar), który wtedy obchodził urodziny. Gdybyśmy już tak zupełnie poszli w ślady Rzymian, to ciekawie mogłyby się nazywać np. maj, czerwiec, sierpień i kilka innych.

Owidiusz, w poemacie o kalendarzu rzymskim, nie zdążył dojechać do lipca i zamącić w głowach potomnych swą wydumaną etymologią. Na nasze szczęście (i jego nieszczęście) prace nad Fasti (8 r. n.e., już cesarstwo) przerwał imperator Oktawian, dożywotnio zsyłając poetę do Dacji (kiedyś tam będzie Rumunia – napisał Kaczmarski). Rzekomo za nieskromność Ars amatoriaSztuki kochania, ale to wymyślili tzw. moraliści; tak naprawdę nie wiemy za co. Faktem jest jednak, że jeszcze w roku 1930 celnicy amerykańscy nie wpuścili tego dzieła w angielskim tłumaczeniu.

 

 

4 lipca to w USA Święto Niepodległości obchodzone w rocznicę ogłoszenia Deklaracji Niepodległości (4th of July).

Deklaracja to jednak nie to samo co uzyskanie niepodległości – 4 lipca 1776 zbuntowani koloniści opubliko­wali jedynie swe pobożne życzenie. Dziś mówi się o tym „wola narodu”, ale historię piszą zwycięzcy.  W momencie ogłoszenia Deklaracji trwała już Wojna Rewolucyjna (za jej początek przyjęło się uznawać 19 kwietnia 1775) między kolonistami i armią brytyjską, a jej koleje mogły potoczyć się różnie; jaki byłby los schwytanych rebeliantów w razie wygranej Imperium, lepiej nie wspominać. Ponieważ buntownicy wygrali – pozostali przy nazwie „Patrioci”, wielkodusznie przyznając miano „lojalistów” tym, którzy pod władzą Jerzego III chcieli zostać (a później dali nogę do Kanady).
Dziś w Polsce przeciwników politycznych nazywa się zupełnie inaczej – i chyba na tym też polega różnica. Różnica wobec czego? No jak to – nie wiecie, że wróbelek tym się różni, że ma jedną nóżkę bardziej od drugiej?

Formalnie, w świetle prawa międzynarodowego, USA zostały uznane za suwerenne państwo na mocy kończącego wojnę Pokoju Paryskiego, podpisanego 3 września 1783 w Wersalu, w którym Wielka Brytania uznała niepodległość Stanów Zjednoczonych.

 

6-14 lipca – w Pampelunie (Kraj Basków w granicach Hiszpanii) to dni poświęcone obchodom ku czci prawie mitycznego biskupa Fermina, żyjącego w III w., dziś świętego. Po hiszpańsku obchody nazywają się Sanfermines, a mają do siebie to, że wówczas każdy (no dobrze: prawie każdy) może sobie pobiegać po ulicach z bykami (co z kolei nazywa się encierro).

Encierro dosłownie znaczy „zamknięcie”, a chodzi o to, że w różnych miastach w krajach, gdzie corrida jeszcze jest dozwolona, byki przepędza się – ulicami miasta – z zagrody na stadion. Zwierzęta ktoś musi poganiać, nierzadko więc zdarza się, że buzujący testosteron nagle przemieszcza przepędzaczy zza byków przed byki.

Bycze gonitwy w Pampelunie zyskały międzynarodową sławę dlatego, że w powieści Słońce też wschodzi  (1926) opisał je Hemingway (wierzę, że właśnie dlatego, bo cenię Hemingwaya).

 

14 lipca – święto narodowe Francji w rocznicę zburzenia Bastylii w 1789.

W Bastylii siedziało wówczas siedmiu więźniów: czterej fałszerze, dwaj psychicznie chorzy i hrabia Hubert de Solage – zamknięty na życzenie rodziny, która twierdziła, że to za grzeszną miłość do siostry, ale jak zwykle chodziło o pieniądze i to wcale niemałe.

Dziesięć dni wcześniej przeniesiono z Bastylii do zakładu dla umysłowo chorych (wtedy mówiono „dom wariatów”) w Charenton markiza de Sade; rękopis jego Stu dwudziestu dni Sodomy został w Bastylii i – dzięki jej splądrowaniu przed zburzeniem – ocalał.

Przy okazji: kto nie widział filmu Marat/Sade (1967) w reżyserii Peter Brooka, według sztuki niemiec­kie­go dramatopisarza Petera Weissa – ten niewiele widział! Zamiast opowiadania o filmie wystarczy podać jego pełny tytuł: Prześladowanie i zabójstwo Jean-Paula Marata w wykonaniu pensjonariuszy zakładu dla obłąkanych w Charenton w reżyserii Markiza de Sade (The Persecution and Assassination of Jean-Paul Marat as Performed by the Inmates of the Asylum of Charenton Under the Direction of the Marquis de Sade).

Marat akurat tutaj pasuje, bo zmarł 13 lipca (1793, a wolę nawet nie patrzeć na datę jego urodzin), ale o tym monstrum rewolucji przeczytacie za rok. Dość okropieństw na teraz.

 

21 lipca 1969 (02:56:15 GMT, w USA był wciąż 20 lipca) Neil Armstrong wykonał na Księżycu mały krok człowieka, ale gigantyczny skok ludzkości.

Tak, wierzę w to, że naprawdę tam byli. W coś trzeba wierzyć!

 

22 lipca – święto państwowe w PRL, obchodzone na pamiątkę rocznicy ogłoszenia Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego w 1944 r., zwanego Manifestem Lipcowym.

Jak to zawsze w sowietyzmie bywało: to prawda – ale taka sama jak w tym, że na Placu Czerwonym rozdawano samochody marki wołga.

 

Manifest PKWN został zatwierdzony i podpisany przez Stalina 20 lipca 1944 w Moskwie, tam wydruko­wany (co łatwo można stwierdzić oglądając krój czcionki użytej w oryginalnych egzemplarzach) i tam też – 22 lipca 1944 – ogłoszony, choć jako miejsce ogłoszenia podano Chełm. 

Nie był to pierwszy i nie ostatni przypadek, kiedy hegemon tworzył jakieś swoje satelickie państewko wokół rządu przyniesionego w teczce. 

Problem zaczyna się robić poważniejszy, gdy to państewko okazuje się być naszym, a pogłębia – gdy wychodzi na jaw, że ten państwowy kreacjonizm jest częścią planu zakrojonego na długie, długie lata.

Stalin – bez wątpienia najbardziej efektywny polityk pierwszej połowy XX wieku i jakiego kiedykolwiek miała Rosja (jeśli ktoś nie wierzy, niech sobie dokładnie obejrzy odpowiedni dział atlasu historycznego) – był o wiele ostrożniejszy niż jego zachodni uczeń, naśladowca i przez wiele laty przyjaciel Adolf Hitler: słów na wiatr nie rzucał. Głośno reklamowana „tysiącletnia rzesza” przetrwała lat zaledwie tuzin, a jakoś nie pamiętam, by propaganda sowiecka kiedykolwiek ujmowała okres istnienia imperium w jakieś limity czasowe. Wszyscy po prostu wiedzieli, że jest wieczne i kropka. To, że totalitarny moloch ZSRR przetrwał – w epoce błyskawicznych zmian XX wieku – bez mała 3/4 stulecia, jest fenomenem. Pobić ten wynik mogą tylko komunistyczne Chiny, ale dopiero za 5 lat.

 

PKWN był właśnie takim rządem przyniesionym w teczce z Moskwy. Złożony z marionetek wykonywał ruchy wymuszane przez sznurki pociągane przez Głównego Lalkarza.

Wszystko oczywiście – jak to zawsze w sowietyzmie bywało – przy pozorach zachowania wymogów demokracji obowiązujących w wolnym świecie.

Dziś, co młodszym i z mniejszą wyobraźnią polityczną, trudno uwierzyć, że w sowieckim systemie istniały żywiołowe kampanie wyborcze i najprawdziwsze wybory, podczas gdy wszystkich kandydatów (i kandy­datki) wystawiała jedna, jedyna partia. Wybrani zasiadali zaś w organach władzy i na ustawy wniesione przez ich partię głosowali tak, jak im ich partyjne sumienie nakazywało. A kiedy zdarzył się wśród nich jakiś bezpartyjny (tacy też bywali – miało być przecież „przy pozorach zachowania wymogów demokracji”), który czasem bohatersko wstrzymał się od głosu, naród go nosił na rękach i miał za bohatera.

 

Od 1 sierpnia 1944 r. siedzibą PKWN stał się Lublin i dlatego często zwano go Komitetem Lubelskim, a i odezwie z 22 lipca przyklejano czasem nazwę „Manifest lubelski”, choć niby wszyscy wiedzieli, że ogłoszono go... w Chełmie, oczywiście.

Lublin... No cóż, powie ktoś, że po prostu był po drodze i na to piękne miasto padło. Nie wierzę w to ani na deko, bo w propagandzie totalitarnej przypadków nie ma. Po prostu wystarczy przypomnieć sobie z jaką słynną unią kojarzony był Lublin przez 375 lat i wszystko stanie się jasne. Litwa mogła być tylko sowiecka, a Lublin – siedzibą pierwszego rządu wolnej Polski. Brzmi? Brzmi!

To, co głosił Manifest, było oczywiście istotne dla przyszłości tworzonego właśnie kraju, ale nie było w tym nic ani dziwnego, ani zaskakującego – przynajmniej dla tych, którzy wiedzieli.

 

„Trzy razy w ciągu ostatnich 150 lat zachodni najeźdźcy pustoszyli europejską część Rosji”.

Stalin powiedział to już w Teheranie, gdy w listopadzie 1943 spotykał się z Rooseveltem i Churchil­lem, by omówić strategię przeciwko hitlerowskim Niemcom – i tego się trzymał ustalając cenę za stwo­rzenie frontu wschodniego. Podczas spotkania w Jałcie, w lutym 1945, dni Trzeciej Rzeszy były już policzone, a żądania Stalina – konkretne.

Jak w Teheranie tak i w Jałcie przywódcy Zachodnich Demokracji okazywali mu pełne zrozumienie i po­par­cie.
Rooseveltowi chodziło, by po zamknięciu frontu europejskiego, Uncle Joe stworzył front azja­tycki przeciwko Japonii, co liczyło się bardziej niż głosy Polonii w wyborach.
Głowa bolała za to Churchilla: jak wytłumaczyć swoim wyborcom (i reszcie Brytyjczyków), czemu podpisuje się pod aktem sprzedaży totalitarnemu i ludobójczemu systemowi blisko 200 milionów ludzi z Europy Wschodniej i Środ­kowej. A największy headache miał z powodu Polski: sporo ludzi w Brytanii pamiętało pakty i wypo­wiedze­nie wojny w 1939, Bitwę o Anglię i naszywki Poland na rękawach brytyjskich wszak mundurów.

Obaj Strażnicy Demokracji Zachodnich za każdym więc razem prosili usilnie Lwa Kaukazu, by obiecał wszem i wobec, że pomoże odbudować nową, demokratyczną Polskę, urządzi demokratyczne wybory i że w ogóle będzie się zachowywał szlachetnie i po rycersku (tak mówił FDR i są na to dokumenty).

Stalin kiwał głową i potwierdzał, bo wiedział, że nie jest ważne, jak głosują ludzie, tylko kto liczy głosy.

Lecz uspokaja ich gospodarz,
Pożółkły dłonią głaszcząc wąs:
„Mój kraj pomocną dłoń im poda,
Potem niech rządzą się, jak chcą.”

napisał 40 lat później Jacek Kaczmarski, dając w swym wierszu lapidarne podsumowanie Jałty i dokonań XX-wiecznego triumwiratu.

Jak Polska mogła się rządzić do 1989 roku – wiadomo (i nie ma w tym żadnej aluzji do tego, jak rządzi sie teraz!), ale jeszcze Kaczmarski:

Nie miejcie żalu do Churchilla,
Nie on wszak za tym wszystkim stał,
Wszak po to tylko był Triumwirat,
By Stalin dostał to, co chciał.

Komu zależy na pokoju,
Ten zawsze cofnie się przed gwałtem –
Wygra, kto się nie boi wojen,
I tak rozumieć trzeba Jałtę.

[...]

Nie miejcie więc do Trójcy żalu,
Wyrok historii za nią stał
Opracowany w każdym calu –
Każdy z nich chronił, co już miał.

 

Jasne! Przecież Churchill tak pięknie rok później rozpaczał jeżdżąc po Ameryce i Brytanii, i lejąc przed tłumami krokodylowe łzy wołał [aż wstyd tłumaczyć na polski, więc zostawiam w oryginale]:

From Stettin in the Baltic to Trieste in the Adriatic an iron curtain has descended across the Continent. Behind that line lie all the capitals of the ancient states of Central and Eastern Europe. Warsaw, Berlin, Prague, Vienna, Budapest, Belgrade, Bucharest and Sofia; all these famous cities and the populations around them lie in what I must call the Soviet sphere, and all are subject, in one form or another, not only to Soviet influence but to a very high and in some cases increasing measure of control from Moscow.

Miał po stokroć rację, że nikt się nawet nie zająknie, iż to za jego podpisem zapadła „żelazna kurtyna”, bo najlepsza metoda złodziejskiej ucieczki to kręcenie się w kółko z okrzykiem „Łapaj złodzieja!”

 

Zachodni sojusznicy bez mrugnięcia okiem zgodzili się, by Armia Czerwona została tam, gdzie stąpnie stopa krasnoarmiejca. Stalin więc dostał nawet więcej niż chciał, bo dwie strefy buforowe. Po kilku przesunięciach były to:  Estonia, Łotwa, Litwa, Białoruś, i Ukraina – wcielone do Imperium jako republiki oraz pas wpół niepodległych państw satelickich: Finlandia, Polska, NRD, Czechosłowacja, Węgry, Rumunia, Bułgaria.

W ostatnim momencie uniknęła sowietyzacji Austria, później Jugosławia i Albania (które wprowadziły własne wersje reżimu), a na końcu, w 1956, – wywinęła się jakoś Sowietom Finlandia (poczytajcie o Karim). Reszta mapy była aktualna do roku 1989.

Byłaby pewnie dalej, gdyby nie niewielkie stosunkowo państwo leżące na bezdrożach środkowej Azji… Afganistan. Ale to już jest zupełnie inna historia, a jej dalszy ciąg przeczytacie w grudniu.

 

I tak rozumieć trzeba Manifest PKWN.

A w lipcowe rocznice na ulicach pojawiały się stra­ga­ny (pańs­two­we) z kieł­ba­są, bale­ro­nem (– Wi­dzisz, synku? Tak wyglą­da baleron! – Aha!), wędzo­ny­mi makre­lami i szprotami, śledziami w słoikach i innymi niedostępnymi na co dzień w sklepach towarami. Później było trochę lepiej, bo makrele częściej bywały w sklepach, ale to i tak nie pomogło.

 

25 lipca – dzień św. Krzysztofa; w niektórych parafiach z tej okazji odbywa się autosacrum – poświęcenie pojazdów. Tego samego dnia, z inicjatywy m.in. Duszpasterstwa Kierowców, w polskim Kościele obchodzony jest Dzień Bezpiecznego Kierowcy.

Komendant Główny Policji, p. Jarosław Szymczyk , zachwycał się w 2018 roku (policja nie podała dokładnej daty zachwytu) tym, co było w Polsce na drogach rok wcześniej.
W podsumowaniu roku 2017 pan Komendant nie podał konkretnie liczby wypadków ani liczby zabitych na drogach.
Podał – i to jest stopień mistrzostwa w kamuflażu – dane liczbowe z roku… 2008. Zaś rok 2017 z właści­wym sobie wdziękiem ujął optymistycznie:

Liczba wypadków drogowych spadła o 1.142. W ich wyniku życie straciło około 220 osób mniej, zaś rannych było mniej o 1.599 osób. To najlepsze wyniki od roku 2008.

Starsze pokolenie pamięta – rok 1980, kabaret „Tey”, program „Z tyłu sklepu”:

– Nie mówi się „jedno koło zepsute”! Mówi się: „Traktor ma trzy koła dobre”!
– Przecież to to samo!
– Ale jak brzmi!

Jeśli ktoś nie wierzy – bo przecież pan Komendant nie występował w kabarecie, a do tego mówił o spra­wach tragicznych – może zajrzeć: Policja online, Biuletyn Informacji Publicznej: Statystyka.

Oczywiście dokładne dane policyjne można znaleźć, ale zupełnie gdzie indziej. Za to z podsumowania pana Komendanta widzimy, że wyniki są najlepsze (w domyśle pierwszym: „za rządów obecnych rządów”, w domyśle drugim: „za rządów pana Komendanta Szymczyka”). I o to chodzi! Brawo ten pan!

 

W liczbach bezwzględnych: w 2017 r. w Polsce doszło do 32 760 wypadków drogowych: na drogach zginęło 2831 osób, a rannych w wypadkach było 39 466 osób.

„Śmiertelność drogowa” (jak nazywa to prasa) w Polsce wynosiła w 2017 roku 79 osoby na milion, przy średniej unijnej 51.

W 2012 na polskich drogach zginęło 3571 ludzi, a ok. 45 tys. zostało rannych.

W 2014 w Polsce w 34 970 wypadkach drogowych zginęły 3202 osoby, a 42 545 zostało rannych.
Niewiele ponad 3000 mieszkańców mają np. Oleszyce (3039), Chorzele (3072), Pyzdry (3185), Zakroczym (3208), Biała Rawska (3212), Myszyniec (3389).

W 2015 w Polsce w 32701 wypadkach zginęły 2904 osoby, a 39 457 zostało rannych.

Mniej więcej 2900 mieszkańców mają: Ryn (2900), Łobżenica (2975), Złoty Stok (2844), Nowe Miasteczko (2842), Knyszyn (2821).

40 tysięcy mieszkańców mają: Mińsk Mazowiecki (40 383), Chojnice (40 004) i Świdnik (39 885).

 

Tak, to prawda, że w roku 2017 – w porównaniu do 2008 – liczba wypadków drogowych zmalała, podobnie jak liczba zabitych i rannych. Ale – podam jeszcze raz – zginęło 2831 ludzi, a rannych było 39 466.

2805 mieszkańców ma Wąchock.
Świdnik ma 39 885 mieszkańców, Nowa Sól – 39 258, Bolesławiec – 39 167.

I teraz wyobraźcie sobie, że w ciągu jednego roku znika w Polsce 3-tysięczne miasto, a wszyscy mieszkańcy 40-tysięcznej aglomeracji leżą w szpitalu.

Mimo to polska prasa się nasładza, że „na polskich drogach jest coraz bezpieczniej”, a kierowcy z resztą narodu pomstują na radary, ograniczające wolności obywatelskie.

Pewnie to myślenie antypaństwowe, ale sądzę, że na Polskę i pięciu św. Krzysztofów byłoby mało.

 

Ostatnia niedziela lipca – święto obchodzi rosyjska marynarka wojenna (Военно-Морской Флот России).

 

 

Znaki Zodiaku w lipcu:

Rak (♋) – do 21 lipca
Lew (♌) – od 22 lipca.

O Raku było przy omawianiu czerwca, więc nie ma co powtarzać. Ale po nim przychodzi Lew. Wiadomo: król, władca, moc, potęga, duma, szlachetność, szczodrość, wspaniałomyślność. Czyli: bla-bla-bla, bo przecież to napisały o sobie albo same Lwy (i Lwice), albo ci, którzy od nich czegoś chcieli. A gdy tylko nie owijać prawdy w bawełnę, to zaraz się to nazywa „czarny PR”.

No bo tak:

Urodzeni pod znakiem Lwa od najmłodszych lat mają skłonności do narkomanii, pijaństwa i najbardziej brutalnej rozpusty. Nie lubią się uczyć, z trudem kończą szkoły, nawet specjalne. Uwielbiają krzywoprzy­sięstwo, dlatego bardzo chętnie zeznają przed sądem. Zdemaskowani wywołują awantury i dantejskie sceny. W życiu rodzinnym Lwy na szczęście nie uczestniczą.

Nic dodać, nic ująć – i niech kto powie, że Bliźnięta nie są najlepsze!

 

Kwiaty lipca:

ostróżka (Delphinium L.) – bylina (na ogół) z tej samej rodziny co jaskier, często używana jako roślina ozdobna. W terminologii angielskiej nazywana larkspur (dosł. „skowrończy pazur”), która to nazwa używana jest również wobec ostróżeczki (Consolida Gray) – też jaskrowatej, ale już nie byliny. Wprowadza to pewne zamieszanie, ale tylko teoretyczne: obie rośliny są nie tylko podobne ale mocno trujące, znaczy: ludzie wiedzą, co gadają.

Szperając po znaczeniach tzw. alfabetu kwietnego wynalazłem, że ostróżki oznaczają głupie postępowanie, niedojrzałość. Ciekawe, czy ten, kto to wymyślił, chciał zasugerować, że zamiast, jak podrostek, dawać kwiaty z podtekstem, lepiej od razu otruć?

 

lilia wodna (Nymphea L.) nazywana też nenufarem (ciekawe, kto skojarzy sobie z tym kwiatem Józefa Toliboskiego?), mająca wspólnego przodka z lotosem, przez naukę nazywana – za przeproszeniem uszu dam (jak mawia Geograf) – „grzybieniem”. Dlatego, jeśli ktoś chce sobie przypomnieć, jak wyglądają lilie wodne, odsyłam do cyklu obrazów z liliami wodnymi Claude’a Moneta (Les Nymphéas), a nie do realistycznych fotografii, na których będą zwyczajne grzybienie.

Trzeba przyznać, że nasi botanicy, dając taką nazwę spokrewnionym z lotosami roślinom, których łacińskie nazwy nawiązują do nimf, ondyn, bogiń zwycięstwa czy potwornej ale pięknej gorgony Euriale, nie wykazali się nadmiarem poetyckiej wrażliwości.
Nie wpadłby na pomysł nazwania nenufarów „grzybieniami” Juan Ramón Jiménez, który swój drugi (1900) poetycki tomik zatytułował właśnie Ninfeas, ale gdyby szukał synonimów, w hiszpańskim miał wybór między „różą Wenus” a wziętym z języka guarani słowem aguapé – homonimem pięknego greckiego ἀγάπη, agápē, oznaczającego miłość w jej najwyższej formie.
A co powiedziałby pan Toliboski, gdyby się dowiedział, że wchodził do stawu nie po nenufary a po „grzybienie”?

W mowie kwiatów lilie oznaczają czystość.  

Co oznaczają lilie wodne? No cóż – kontekst wprowadzony przez przydawkę nazwową (płynność? kaskada? oddanie przez gotowość do zanurzenia?) sprawia, że wszystko zależy od interpretacji indywidualnej.

I nie chcę nawet myśleć, co symbolizować może coś o nazwie „grzybień”. 

 

Kamień lipca:

rubin – po prostu trójtlenek glinu (Al2O3) skombinowany z jonami chromu, ale bardzo szlachetny, bardzo rzadki, bardzo drogi i do tego symbolizujący zadowolenie.
Z najcenniejszych – najbliżej Polski znajduje się 250-karatowy rubin z korony św. Wacława, przechowywanej w katedrze św. Wita, Wacława i Wojciecha w Pradze.
We wczesnym chrześcijaństwie rubin symbolizował krew Chrystusa.
Rocznica rubinowa to 35 lat pozostawania w związku małżeńskim – lub jakimkolwiek.

 

Generalnie lipiec to bardzo porządny miesiąc i nie byłoby się już można do niczego w nim przyczepić, gdyby tylko jego znakiem zodiaku były Bliźnięta. Niestety (jego strata!) nie są.

Lipiec jednak rehabilituje się imieninami, które obchodzą:

Elżbieta (5 VII), ale tak znaczna część Elżbiet uciekła od św. Aragońskiej do św. Sprawiedliwej (23 IX), św. Heskiej (18 VI) czy rozlicznych swoich patronek listopadowych, że trudno się połapać, kiedy zaprzyjaźniona Ela imieniny wyprawia;

Olga (11 VII), które to imię ma rodowód skandynawski bo Olga Kijowska była z Waregów, a choć święta i chrześcijaństwo na Ruś przyniosła, to tacy Drewlanie jej nie lubili (gołębie i wróble też nie);

Krzysztof (25 VII) – wiadomo dlaczego, ale jeśli ktoś nie wie, dodamy, że to także patron żeglarzy, podróżników, flisaków, pielgrzymów, biegaczy, kierowców, a także mostów oraz miast położonych nad rzekami. Ostatnio pięknie znaczenie imienia wyraził (przy wzniosłej okazji!) po rosyjsku Oleg Biespałow: Под именем Кшиштоф ребёнка крестили – то есть «Возлюбивший Христа«.

Jakub (25 VII) – ale tego dnia solenizantami są tylko ci, którzy przyznają się do św. Jakuba Starszego Apostoła, tego od pielgrzymek do Santiago de Compostela i muszli; dla pozostałych imię Jakub powtarza się w kalendarzu 30 razy w roku.

Anna/Hanna (26 VII) – to najpopularniejsze imię żeńskie w Polsce (w obu wariantach plus jeszcze kilka innych :), zostawiające Marię (drugie miejsce) daleko w tyle!

Wszystkiego najlepszego!

 

W lipcu, dokładnie w pierwszej połowie lipca, konkretnie 5-go, urodził się Karol – najstarszy syn mojego przyjaciela, Bosmana (Pogorii rzecz jasna) Stanisława, a 12-go – pewna zaprzyjaźniona Antonia (tak naprawdę urodziła się 13-go, ale – mimo urody – jest przesądna, więc ściemnia), o czym informuję. Bo o tym, że w drugiej połowie lipca, konkretnie 17-go, w Małkini, urodził się pewien kaowiec informować (mamy nadzieję) nie trzeba.

Serdeczne życzenia dla damy i obu jubilatów!

 

Śluby i wesela w lipcu:
porażka z założenia, no po prostu drugi Grunwald (tyle że nie wiadomo, kto jest Jagiełłą, a kto von Jungingenem)!
Naprawdę już lepszy celibat albo wolna miłość.

 

W językach słowiańskich i bałtosłowiańskich
siódmy miesiąc roku to:

białoruskiліпень [lipień]
bośniackijuli
bułgarskiюли [juli]
chorwackisrpanj
czeskičervenec [czerwiec to po czesku červen, a obie nazwy od słowa červ – robak. Robaki rządzą!]
kaszubskilëpinc (też: miodownik, reżan, lipc)
litewskiliepa
łatgalskisīna (też: juļa)
łużycki (dolny)žnjojski
łużycki (górny)pražnik
łotewskisīna
macedońskijули [juli] albo златец [złatec]
rosyjskiиюль [ijul]
serbskijул [juł]
słowackijúl (w gwarach także „lipeň”)
słoweńskijulij
ukraińskiліпень [łypeń]
żmudzkilėipa

 

Przysłowia związane
z lipcem:

Czego lipiec i sierpień nie dowarzy,
tego wrzesień nie usmaży.

Gdy się grzmot w lipcu
od południa poda,
drzewom się znaczy
szwank i nieuroda.

Lipcowe deszcze
dla chłopa kleszcze,
a jak pogoda –
większa swoboda.

Lipiec,
ostatek mąki wypiecz.

Lipiec,
starego chleba z nowym przypiecz.

Od lip ciągnie wonny lipiec,
nie daj słonku kłosa przypiec.

W lipcu gniewne ziele,
jak się rozgniewa,
to się gniewa cztery niedziele
[dotyczy ludzi urodzonych w lipcu i skorych do gniewu, w gorącej wodzie kąpanych]

W lipcu kłos się korzy,
że niesie dar boży:
który prosto stoi,
dobrego się boi.

Kłos, co prosto stoi,
to z pustoty swojej.

Upały lipcowe
wróżą mrozy styczniowe.

W lipcowym skwarze
w Polsce jak na Saharze.

W lipcu się już kłosek korzy,
że niesie dar boży:
a najpierwsza Małgorzata
sierp w zboże założy.

W lipcu upały,
styczeń mroźny cały.

W lipcu upały,
wrzesień doskonały.

 

Przysłowia na
św. Annę/Hannę (26 VII)

Długo tam służył:
od świętego Jakóba [25 VII]
do świętej Anny [26 VII].

Na Jakóba [25 VII] – zatrzyj czuba,
a od świętej Hanki
toć chłodne poranki.

Na świętą Annę mrowiska –
szukaj w zimie ogniska.

Od świętej Anki
zimne poranki.

Od świętej Hanki
zimne wieczory i ranki.

Od świętej Anny
nie doczeka południa
deszcz poranny.

Święta Anka
da księżom baranka.

Święta Anna –
rola jak panna.

Święta Anno! Uproś wnuka,
niech ma każdy czego szuka.
[wnuk = Jezus]

Święta Hanna
to już jesienna panna.

 

Przysłowia na
św. Krzysztofa (25 VII)

Sztych od sztycha,
jak stąd do Krzycha.
[o złym, niedbałym, nieumiejętnym szyciu]

 

Większość przysłów (i po części pisownia) za:
Adalberg, Samuel. Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich. Warszawa : Druk Emila Skiwskiego, 1889-1894.

Kod literowy

A – Alpha
B – Bravo
C – Charlie
D – Delta
E – Echo
F – Foxtrot
G – Golf
H – Hotel
I – India
J – Juliet
K – Kilo
L – Lima
M – Mike
N – November
O – Oscar
P – Papa
Q – Quebec
R – Romeo
S – Sierra
T – Tango
U – Uniform
V – Victor
W – Whiskey
X – X-ray
Y – Yankee
Z – Zulu

===================

P – Papa
O – Oscar
G – Golf
O – Oscar
R – Romeo
I – India
A – Alpha