Ewa Bajerska

Urzekła mnie Skała

Czasami w życiu człowieka przychodzi taki okres, że trzeba spakować ostatnie 7 lat do kartonów, zalepić je taśmą klejąca, oddać klucze do niegdyś swojego mieszkania i przeprowadzić się na południe. W moim przypadku ta przeprowadzka była ze wschodniej Szkocji do południowo-zachodniej Anglii, ale wiodła przez Gibraltar i Afrykę, bo postanowiłam po drodze zaliczyć przygodę. Na morzu.   Zaczęło się od strony internetowej <http://www.wolna-koja.pl/>. Znalazłam tam jednostkę, która oferowała miejsce w jedynym odpowiadającym mi terminie. Wysłałam kapitanowi mejla, że jestem zainteresowana, on odpowiedział, że ma wolne miejsce, no i zaczęło się planowanie...   Aby spędzić tydzień na morzu musiałam nakreślić plan – tu przydało mi się doświadczenie logistyczne – a później go wykonać. W piątek rano, po ostatniej nocce w starej pracy, odebrałam z wypożyczalni w Dundee (tym samym, o którym szanta śpiewa: Brzeg wysoki jest w Dundee…) samochód typu kombi, zapakowałam do niego cały dobytek i pojechałam do Birmingham, aby tam zostawić wszystkie pudła, pudełeczka, gitarę, rower i kije do golfa w przechowalni. Birmingham, mimo że oddalone od mojego docelowego miejsca o ponad 100 mil, dawało mi szansę dojechania do przechowalni, zanim ją zamkną i dotarcia następnego ranka na lotnisko Heathrow. 01_DSC_0185L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska Po nieprzespanej nocy w wieloosobowej sali bardzo klimatycznego hostelu, na długo przed świtem, z bagażem podręcznym, ruszyłam na lotnisko. Nie pamiętam, jak minął mi trzygodzinny lot, pamiętam natomiast, jak po raz kolejny moim oczom, tym razem z lotu ptaka a nie z morza, ukazała się ta wyjątkowa, majestatyczna skała – The Rock... ...i skomasowane na małej przestrzeni tankowce, kontenerowce, promy oraz inne mniejsze i większe statki.  02_DSC_0188L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska 03_DSC_0369L_Gibraltar_lev_fot_Ewa_Bajerska Lądowanie, na wymagającym i trudnym dla pilotów lotnisku w Gibraltarze, obyło się bez niespodzianek.  04_DSC_0336L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska05_DSC_0374L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska Wesoły pan celnik sprawdzając mój paszport zażartował, że rzuca wszystko i też płynie. W głównej sali lotniska, wśród ludzi czekajacych do odprawy stała grupka rozmawiająca po polsku, a w niej wysoki, szczupły mężczyzna w czerwonej kurtce Volvo Ocean Race z polską flagą. Podeszłam. – Przepraszam, czy kapitan Adam? – spytałam. – Tak. – No to płynę z tobą – oznajmiłam. I za chwilę poznałam poprzednią załogę, która właśnie miała odlecieć do domu. Jak to wśród braci żeglarskiej bywa, zaraz zaczęło się snucie opowieści z zakończonego rejsu. Krótkich, ale wystarczających, bym już nie mogła się doczekać wypłynięcia. 06_DSC_0203L_fot_Ewa_Bajerska  Gdy przeszliśmy za granicę – do Hiszpanii – w marinie Alcaidesa moim oczom ukazała się jednostka, na której miałam płynąć: jacht typu Elan 45 o nazwie Krill. Na nim poznałam dwóch kolejnych uczestników rejsu i zaokrętowałam się w koi dziobowej. No i zaczęło się… ćwiczenie cierpliwości. Nie chciałam stracić ani chwili żeglowania. Cały mój staż ponad czterech tysięcy mil na morzu był zdobyty na żaglow­cu Pogoria. Chciałam więc natychmiast wypłynąć po stawieniu się ostatniego załoganta, mimo że tak właś­ciwie nie miałam pojęcia, czego oczekiwać od takiej – według mnie małej, bo 45‑stopowej – łupin­ki w jesienno-zimowych warunkach na trudnej wodzie pływowej. Dlatego też na początek spotkało  mnie wielkie rozczarowanie, bo zrozumiałam, że nie opuścimy mariny do jutra. Chwilę później sam fakt, że pod moimi stopami jest pokład, który kołysze się na wodzie, a przede mną – przygoda na morzu, dał mi tyle satysfakcji, że niecierpliwość zamieniła się w radosne oczekiwanie. Dzień zleciał strasznie szybko. Najpierw trzeba było zająć się sprawami organizacyjnymi, np. posta­no­wie­niem, co będziemy jeść i zrobieniem zapasów na kilka dni żeglowania. Potem była okazja, aby razem usiąść, zrozumieć, kto ma jakie preferencje dotyczące żeglugi oraz portów i lepiej się poznać. Spotkało się kilkoro niesamowitych ludzi. Pani Reporter, która niedawno zdobyła patent żeglarza i chcia­ła spróbować, jak to jest na morzu. Długowłosy z Warszawy, który postanowił zostawić pracę w firmie rodziców, aby zdobyć doświadczenie żeglarskie. Gitarzysta z Krakowa, który wziął kilkumiesięczny urlop w pracy biurowej, aby doskonalić swoje umiejętności żeglarskie i lepiej poznać samego siebie. Biznesmen z północy Polski z niesamowitym doświadczeniem, którego ciągnęło akurat na ten akwen. Płynęłam jeszcze ja, stęskniona za morzem Pani Manager, jak mnie później ochrzczono. Dowodził nami Kapitan, dla którego prowadzenie rejsów i szkolenie żeglarzy stanowi chleb powszedni.   W końcu nastało jutro. Wypłynęliśmy. W mglisto-deszczowych warunkach, minęliśmy główki portu, żaglowiec na kotwicy oraz motorówki i blaszane kolosy na redzie. 07_DSC_0375L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska Wreszcie zaczęła się tak bardzo wyczekiwana przygoda na morzu. Dla mnie zaczęła się tradycyjnie: od karmienia ryb zawartością żołądka. Bardzo chciała dołączyć do mnie Pani Reporter, by choroba morska znalazła się na liście jej doświadczeń, więc Biznesmen, stary żeglarz, szybko dał jej dobrą radę – zeszła więc pod pokład do naszej koi dziobowej i zaczęła czytać książkę. Nie minęło kilka minut, gdy znów zjawiła się na pokładzie – metoda Biznesmena sprawdziła się w stu procentach. Długowłosy i Gitarzysta wpatrzeni w horyzont starali się trzymać dziarsko. Zdrowi natomiast byli Kapitan i Biznesmen – stare wilki morskie. Majestatyczna Skała Gibraltaru oddalała się za naszymi plecami, ... 08_DSC_0379L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska ... a przed dziobem coraz dokładniej rysowała się Afryka. W miarę zbliżania się do marokańskiego wybrzeża niebo się rozpogadzało, a moim oczom stopniowo ukazywał się ląd pokryty soczystą zielenią, całkiem inny od wypalonej jałowej ziemi, którą widziałam tu we wrześniu rok wcześniej z pokładu Pogorii. Morze było usłane mnóstwem niebieskich łódek wiosłowych z dwuosobowymi załogami, w których jedna osoba obsługiwała żyłki a druga wiosła. 09_DSC_0412L_miedzy_Ceuta_a_Smirem_lev_fot_Ewa_Bajerska Widok był zarówno malowniczy jak i symboliczny. Pokazywał, że wkraczamy w inny świat. W zasięgu wzroku za rufą były jeszcze gigantyczne metalowe kolosy unoszące się na wodzie w okolicach Gibraltaru a przed nami małe drewniane łódki emanujące urzekającą prostotą i harmonią. Nasze dolegliwości minęły a humory dopisywały coraz bardziej.   Pierwszym portem, a właściwie mariną był marokański Smir. 10_DSC_0434L_Marina_Smir_fot_Ewa_Bajerska Miejsce, czyste, kurortowe i z długą plażą, ale bez charakteru mimo, że budynek kapitanatu był w stylu mauretańskim. Czas trwania odprawy paszportowej przypomniał nam, że nie jesteśmy u siebie – w Unii Europejskiej, jednak jakość i liczba jachtów oraz motorówek niczym nie odbiegała od europejskich standardów. 11_DSC_0429L_Krill_w_marinie _Smir_fot_Ewa_Bajerska Mimo iż sezon dawno się skończył, wiele kawiarenek i restauracji było otwartych. Bardzo szybko odkryliśmy, że za kilkoma rzędami kurortowej zabudowy jest szosa, a za nią kończy się cywilizacja i gorszej jakości droga biegnie w niewiadomym celu, którego nie było widać. Nie zdecydowaliśmy się go zgłębić. Natomiast odkrycie plaży z prysznicami zaraz przy jachcie sprawiło, że w asyście dzielnego Gitarzysty oraz gapiów w osobach Pani Reporter i Długowłosego poszłam się kąpać. Woda, trzeba przyznać, była zimniejsza niż się spodziewałam, niemniej jednak orzeźwiająca listopadowa kąpiel w morzu Śródziemnym była zaliczona. Wieczór spędziliśmy bardzo sympatycznie biesiadując z gitarą przy trunkach przywiezionych z Europy.   Nazajutrz, po czasochłonnej odprawie, podczas której celnik nie omieszkał wejść na jacht, popłynęliśmy dalej. Dzień był piękny, słoneczny ze świeżą bryzą. Znowu przez spory kawałek drogi towarzyszyło nam morze usłane marokańskimi rybakami. 12_DSC_0467L_lev_fot_Ewa_Bajerska Około południa zdecydowałam się na kąpiel. Moja prośba o pozwolenie na wskoczenie do wody spotkała się ze zgodą kapitana. Jak się później okazało, niespodziewającego się, że mówię serio. Ja zaś najpierw wskoczyłam pod pokład po strój kąpielowy, następnie wyskoczyłam za burtę do rześkiej wody. Tymczasem jacht zaczął oddalać się ze znaczną prędkością. Już zaczynałam się zastanawiać, czy oni kiedykolwiek zwolnią i czy przyjdzie mi płynąć wpław ku brzegom marokańskim. Na szczęście Krill zdecydowanie zmniejszył prędkość. Dopłynęłam do niego i weszłam z powrotem na pokład. No i właśnie wtedy okazało się, że nikt nie myślał, że wyskoczę naprawdę. Płynęliśmy dalej. Po lewej stronie, jak na wyciągnięcie ręki, była Afryka. W zasięgu wzroku majestatycznie sterczała europejska Skała Gibraltaru i biegła linia brzegowa starego kontynentu. Przed dziobem radośnie zaczęły skakać delfiny, jakby ciesząc się z naszej obecności.13_DSC_0483L_miedzy_Smirem_a_Ceuta_fot_Ewa_Bajerska   Kilka godzin później minęliśmy przylądek Malabata i naszym oczom ukazał się arabski napis „Bóg, ojczyzna, król”, tak dobrze znany wszystkim, którzy zapuścili się w te okolice. 14_DSC_0601L_Bóg_ojczyzna_król_fot_Ewa_Bajerska   Płynęliśmy do Tangeru, zanim jednak tam dotarliśmy przemiły kontenerowiec zmienił kurs, aby ustąpić nam drogi, natura zachwyciła nas pięknym zachodem słońca, a Gitarzysta rozpieszczał graniem melancholijnych kawałków na pokładzie. Było niesamowicie. Późnym wieczorem ujrzeliśmy światła główek portu oraz budynków stojących wzdłuż brzegu. Miasto zdecydowanie było podzielone na dwie części. Jedną – dla mnie zaskakującą – była część z blokowiskami na miarę miast aglomeracji śląskiej. 15_DSC_0748_L_Tanger_blokowisko_fot_Ewa_Bajerska   Druga – jak na stare afrykańskie miasto portowe przystało – była już bardziej chaotyczna, zabytkowa i zróżnicowana. Tam też udaliśmy się po zacumowaniu longside do jachtu sympatycznych Holendrów. Ale, aby wejść na betonowe nabrzeże, najpierw przydała się znajomość z marokańskim policjantem i mała dawka finansowej perswazji, potem trzeba było przejść chyba po sześciu innych jachtach, a na dodatek jeszcze wspiąć się na największą oponę od traktora, jaką można sobie wyobrazić. Po przebyciu tych wszystkich utrudnień poszliśmy zwiedzać Tanger – by night. Najpierw spacerowaliśmy klimatycznymi i wyludnionymi, ze względu na późną porę, uliczkami zabytkowej Mediny. Potem, mimo obawy przed konsekwencjami zdrowotnymi, zdecydowaliśmy się usiąść w knajpce przy głównym placu tej części miasta. Nasze ryzyko opłaciło się. Marokańska gościnność została nam okazana w pełnej krasie. Wszyscy zamówiliśmy po jednym daniu, a znoszenie potraw i dodatków na stół nie miało końca. Gdy stół był już zastawiony prawie po brzegi, przyszły dania zamówione przez nas. 16_DSC_0641L_Tanger_fot_Ewa_Bajerska   Nie sposób było zjeść wszystko, chociaż się staraliśmy i jeszcze poprosiliśmy o zapakowanie części dla Długowłosego, który pilnował jachtu. Po zakończonym posiłku dostaliśmy rachunek, na którym były tylko dania i napoje zamówione. Potem oddaliśmy się dalszemu zwiedzaniu wąskich uliczek pnących się w górę i podziwianiu krajobrazu portowego poniżej, gdzie nieliczne światła oświetlały kutry rybackie i odbijały się tańczącymi refleksami na wodzie. Po powrocie na jacht nie obyło się bez gitary, zapasu trunków przywiezionych z Europy i rozmów prawie aż po świt. 17_DSC_0736L_Tanger_port_rybacki_fot_Ewa_Bajerska  Następnego dnia poszliśmy na miasto z misją specjalną: kupić zapasy jedzenia na następne kilka dni rejsu. Po przemierzeniu części Mediny, gdzie urzekały sklepy z nićmi, dywanami, strojami muzułmań­skimi...   18_DSC_0665L_Tanger_fot_Ewa_Bajerska 20_DSC_0671L_Tanger_medina_fot_Ewa_Bajerska 17_DSC_0675_L_Tanger_fot_Ewa_Bajerska21_DSC_0654L_Tanger_meczet_fot_Ewa_Bajerska   ... oraz zajrzeniu do anglikańskiego kościoła św. Andrzeja z modlitwą Ojcze nasz napisaną po arabsku nad ołtarzem, ... 22_DSC_0721_L_Tanger_kosciól_angl_St_Andrew_fot_Ewa_Bajerska ... w okrojonym składzie udaliśmy się do części targowej. 23_DSC_0710L_Tanger_medina_fot_Ewa_Bajerska24_DSC_0706_L_Tanger_fot_Ewa_Bajerska Ja, jak to ja, rzuciłam się na owoce i warzywa, ale potem zdobyłam się na odwagę i przeforsowałam decyzję, aby kupić coś na targu rybnym. 25_DSC_0713L_Tanger_targ_rybny_fot_Ewa_Bajerska Dzięki ekspertyzie i fantazji kulinarnej Biznesmena stanęło na langustach, których nota bene nikt z nas nigdy wcześniej nie jadł, nie mówiąc o przyrządzaniu. 26_DSC_0712L_Tanger_targ_rybny_fot_Ewa_Bajerska Gdy już posłaliśmy z powrotem na jacht Gitarzystę, objuczonego niczym wielbłąd na Saharze naszymi zdoby­cza­mi, jeszcze raz poszliśmy zagubić się w klimacie Mediny. Ponieważ Biznesmen chciał kupić podarek swojej kobiecie, przyszło mi wchodzić do suków z biżuterią i kobiecymi dodatkami. Jako miłośniczka szali nie mogłam sobie odmówić zapytania o cenę jednego z nich. No i się zaczęło. W kraju muzułmańskim, gdy klient wyrazi zainteresowanie jakimkolwiek towa­rem, sprzedawca za sprawę honoru traktuje dobicie targu. Po długiej wymianie piłek, różnych podstępach z obu stron i zbiciu ceny z 250 dinarów za jeden szal do 3 szali za 150 dinarów oraz podarków, niby dla dzieci, w postaci długopisu i jednorazowego plastikowego płaszcza przeciwdeszczowego, uścisnęliśmy sobie dłonie i transakcja została zakończona. Tak naprawdę cena się nie liczyła – liczyło się bezcenne doświadczenie. Prawie spóźnieni dotarliśmy na jacht i popłynęliśmy dalej.   Naszym kolejnym celem była Ceuta. Przyszło nam oddalić się od bledniejących w ostatnich promieniach słońca zabudowań na brzegu w Tangerze i udać do hiszpańskiego przyczółka w Afryce. Żeglowało się znowu bardzo przyjemnie. Z dala od farwateru mogliśmy się napawać spokojem. Niebo na naszymi głowami stopniowo rozświetlało się coraz wyraźniej dywanem gwiazd. Muszę przyznać, że spokój i sielankowość udzieliły mi się tak bardzo, że obudzona zostałam dopiero, gdy jacht stał już spokojnie w marinie. Oczywiście, mimo późnej pory, trzeba było „wyskoczyć na miasto”. Nie spacerowaliśmy daleko. Poszliśmy do jedynego otwartego na deptaku pubu. Posiedzieliśmy, pogawędziliśmy i wróciliśmy na jacht. Tam, mimo iż było po pierwszej w nocy, niezmordowany Biznesmen oświadczył, że pora na jedzenie, a że nikt nie zamierzał iść spać, rozsiedliśmy się z gitarą i czekaliśmy na ucztę. A było na co! Langusty na maśle w sosie pietruszkowo-czosnkowym były wyśmienite. Do tej pory się oblizuję, gdy o nich myślę lub oglądam zdjęcia. 27_DSC_0751L_fot_Ewa_Bajerska Wieczór jak zwykle się przeciągnął przy opowieściach, wygłupach i śpiewie, bo załoga była przednia! Rano poszliśmy zwiedzać Ceutę. 28_DSC_0849L_Ceuta_Casa_de_los_Dragones_fot_Ewa_Bajerska  – Idziemy na górę z fortecą! – rzucił hasło Gitarzysta i pomaszerowaliśmy. Najpierw przez centrum miasta, potem przez teren uniwersytetu i betonowe osiedle zaprojektowane chyba przez architekta-sympatyka więzień, bo całe bloki były okratowane. 29_DSC_0785L_Ceuta_budownictwo_wiezienne_fot_Ewa_Bajerska30_DSC_0786L_Ceuta_budownictwo_wiezienne_lev_fot_Ewa_Bajerska W końcu zaczęliśmy się piąć pod górę. – Przez ten rejs normę chodzenia mam wyrobioną na rok – oświadczył, stękając, Biznesmen. Gdy dodrapaliśmy się do twierdzy, pocałowaliśmy klamkę gigantyczych drewnianych drzwi, ale to właściwie nie miało znaczenia bo z perspektywy budowli obronnej podziwialiśmy Ceutę oraz Morze Śródziemne i bezkres Atlantyku rozpościerające się pod nami.31_DSC_0803L_Ceuta_widok_spod_twierdzy_na_W_fot_Ewa_Bajerska32_DSC_0562L_Gibraltar_widziany_z_Afryki_fot_Ewa_Bajerska Po uzupełnieniu zapasów mięsa, pieczywa i produktów pierwszej potrzeby wróciliśmy na jacht. Tam zastaliśmy niespokojnego Kapitana, który wiedział, że sztorm szalejący na Atlantyku zbliża się nieubłagalnie do Cieśniny Gibraltarskiej. Gdy wypłynęliśmy w kierunku Puerto Sotogrande, od razu dało się odczuć, że zmiana pogody jest blisko. Znad oceanu nadciągały czarne, rozbudowane cumulusy, a rozkołys stawał się coraz większy. 33_DSC_0899L_lev_fot_Ewa_Bajerska Przy odchodzącym szaro dniu delfiny postanowiły wynagrodzić nam, że byliśmy jedynych jachtem pływającym w zasięgu wzroku, a może nawet i wielu mil. Zaczęły pływać przy dziobie, przepływać pod jachtem, wyskakiwać z wody – w pełnej synchronizacji, połączone w pary, trójki i czwórki. Urządziły pokaz – i zniknęły. Zaraz potem natarły bezlitośnie czarne chmury i piętrzyły się coraz bardziej, gdzie okiem nie sięgnąć. Co chwilę grzmiało i błyskało, ale – ku mojej wielkiej radości – nie padało. Obserwowaliśmy, z której strony wyładowanie atmosferyczne są najgorsze, aby się tam przypadkiem nie wpakować i dążyliśmy do portu. Chwilę po tym, jak ujrzeliśmy światła główek, dzieląca nas od nich ściana deszczu pokazała, na co ją stać. Przemoczeni do suchej nitki dotarliśmy do wyludnionej mariny, w której tak kołysało, że kapitan miał pewne obawy, czy uda nam się znaleźć jakieś w miarę spokojne i bezpieczne miejsce na postój. W końcu zacumowaliśmy między dwoma większymi jednostkami. Zmęczeni, cieszyliśmy się, że pod pokładem jest sucho i ciepło oraz że jesteśmy w miarę bezpieczni. Rano, mimo rzęsistego deszczu, wyszłam zobaczyć, co godnego uwagi jest w tej miejscowości. Przy marinie znajdował się snobistyczny kompleks wypoczynkowy z idealnie przystrzyżonymi drzewkami i trawnikami – dba o to pewnie obsługa niedaleko położonego pola golfowego. Po wyjściu z labiryntu stosunkowo nowych i pomalowanych na intensywne kolory willi przekroczyłam jezdnię i udałam się w kierunku maleńkiej mieścinki po drugiej stronie drogi, w której toczyła się co­dzien­na egzystencja lokalnych ludzi. W stosunkowo skromnych warunkach odpoczywali oni od najazdu turystów, bo sezon dawno się skończył. Zwiedzanie skończyło się szybko: chcieliśmy wrócić do portu przeznaczenia, po drugiej stronie Gibraltaru, zanim sztorm zacznie się przewalać przez cieśninę z pełnym impetem. Morze przy brzegu przypominało górską rzekę po roztopach. Woda była brązowa, pełna gałęzi i innych śmieci, które najprawdopodobniej spłynęły rzeką Guadiaro. Gdy wreszcie przepłynęliśmy żurowatą powierzchnię usłaną przeszkodami, stawaliśmy się coraz bardziej wyeksponowani na wiatr i fale. Na horyzoncie było widać cały rząd różnego rodzaju statków i łodzi stojących na redzie, my natomiast delektowaliśmy się żeglarstwem mimo fali i sporych podmuchów. Mieliśmy postawioną tylko jedną czwartą genui, ale to wystarczało, aby wspinać się na fale i stosunkowo szybko zmniejszać odległość do ostatniego portu tego rejsu. Ciągłe zwroty, woda waląca o burtę, piana rozbijająca się o jacht oraz niebo pokryte różnorodnymi chmurami – to był żeglarski raj. Niestety, coraz wyraźniej rysująca się monumentalna skała i charakterystyczna czerwono-biała latarnia morska bezlitośnie przypominały, że już niedługo żeglarska przygoda dobiegnie końca.34_DSC_0988L_Gibraltar_lev_fot_Ewa_Bajerska35_DSC_0949L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska Z wielkim smutkiem asystowałam przy cumowaniu w marinie Alcaidesa. Nie mieliśmy już wypłynąć, ale za to byliśmy bezpieczni. Na okolicznych wodach szalał sztorm i burze. Cisza w eterze radia kilka razy została przerwana wezwaniami pomocy – Distress!, które przypominały, że z żywiołem nie ma żartów. Dla mnie – mimo dramatu, który rozgrywał się niedaleko nas – była to noc magiczna: leżałam w mesie z otwartą zejściówką i zasypiałam wpatrzona w „moją” Skałę, której różne profile już tak dobrze znałam z widzenia. Niebo co chwilę rozdzierały błyskawice i co kilka sekund było widać majestat tego tworu przyrody skąpanego w strugach deszczu.   36_DSC_0010L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska   Ogromne strategiczne znaczenie Gibraltaru i jego niesamowitej Skały, której Londyn przesyła pocałunki w postaci mgły, uzmysłowiłam sobie dopiero następnego dnia w jej głębi, podczas spaceru po tunelach.

Gdybyśmy go mieli i uczynili obronnym, czyż nie byłby zarówno ułatwieniem dla naszego handlu jak i utrapieniem dla Hiszpanów? – pytał o Gibraltar w 1656 roku Oliver Cromwell admirała Roberta Blake’a zwanego „ojcem Royal Navy”. – Czyż nie umożliwiłby nam, bez potrzeby utrzymywania wielkiej floty u tych wybrzeży, jakimiś sześcioma fregatami stacjonującymi tutaj, wyrządzić Hiszpanii większe szkody niż całą eskadrą i jednocześnie czyż nie ulżyłby w naszych wysiłkach?

Marzenie Cromwella spełniło sie dopiero pół wieku później: 4 sierpnia 1704, podczas wojny o sukcesję hiszpańską, połączone siły angielsko-holenderskie po czterodniowej bitwie, zajęły Gibraltar. Formalnie zaś Skała przypadła Brytanii na mocy pokoju zawartego w Utrechcie 13 lipca 1713. 301 lat temu! 37_DSC_0175L_Gibraltar_lev_fot_Ewa_Bajerska  Ale rejs się skończył. Załodze nie pozostało nic innego, jak rozjechać się w różne strony świata, lub popłynąć na dalszą część przygody. Wsiadając do samolotu lecącego do Wielkiej Brytanii wiedziałam, że to dopiero kolejny etap zdobywania żeglarskiego doświadczenia, bo morza i oceany świata czekają na mnie z otwartymi ramionami. Skała natomiast tak mnie urzekła, że obiecałam sobie wrócić tu jeszcze nie raz, by zgłębiać jej zakamarki i historię. Do zobaczenia! 38_DSC_0180L_Gibraltar_fot_Ewa_Bajerska   PS. Dziękuję wszystkim członkom załogi. Szczególnie: Gitarzyście za klimatyczne wieczory, Kapitanowi za to, że mnie nie udusił i Biznesmenowi za to, że mnie narażał. Największe podziękowania kieruję w stronę Żeglujmy Razem, za zmobilizowanie mnie do napisania tego artykułu i przypomnienie, jaką satysfakcję może dawać proces twórczy.

tekst i zdjęcia: Ewa Bajerska listopad 2014 / luty 2015

 Gibr_Strait_5  

Żeglujmy Razem powrót na Stronę Główną

Calendar

« February 2017 »
Mo Tu We Th Fr Sa Su
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28          

Zima

– Śnieg pada zimą. Zima to jedna z czterech pór roku. Pozostałe to… hm…
– Była to bardzo dobra odpowiedź, doskonała. Ale nawet do najlepszej odpowiedzi zawsze da się coś dodać. Nie odejmować, a dodać.

* * *

Od kiedy pamiętam, słowo „zima” wywołuje u mnie zawsze jedno skojarzenie: widzę wtedy obraz Myśliwi na śniegu (1565) Pietera Breughla Starszego.
Nie wiem, dlaczego. Ani nie jest to mój ulubiony obraz, ani nie chadzam na polowania, zima też (do przeprowadzki na Florydę) nie była moją ulubioną porą roku – ale fakt jest faktem, niezależnie od tego, jak bardzo bym się sam sobie dziwił.
Zdziwienie jest tym większe, że pamięć podsuwa detal, a nie jest nim ani biała płaszczyzna śniegu na pierwszym planie, ani skulone trzy sylwetki (z których jedna ledwo widać) łowców wracających z jednym marnym lisem i zmęczonymi, kulącymi ogony pod siebie psami, ani ludzie przy ogniu, ani nawet łyżwiarze na sadzawce. Detalem tym jest lecąca sroka, czarnym krzyżem nakładająca się na górski krajobraz.
Że to sroka – choć na drzewach siedzą wrony i być może kawki – wnioskuję po ogonie. I po innym obrazie Breughla Starszego – Pejzaż z szubienicą, mającego też inny tytuł: Sroka na szubienicy (1568). Sroki są tam nawet trzy: ta tytułowa siedzi na belce rusztowania, druga – na kamieniu obok, a trzecia leci. Sroki lubią towarzystwo. Breughel lubił sroki. Ja też je lubię.

„Schematyzm” – powiedział kolega po przeczytaniu tego fragmentu. – „Stereotypy. Jest zima, to musi być Breughel. Czterysta pięćdziesiąt lat, to co chcesz? Odwiecznych praw natury nikt nie zmieni.”

* * *
Zima – jedna z czterech podstawowych pór roku
w przyrodzie, w strefie klimatu umiarkowanego.
Na półkuli północnej charakteryzuje się najniższymi temperaturami powietrza w skali roku, umiarkowaną ilością opadu atmosferycznego, zazwyczaj zestaloną (zamarzniętą) formą opadu i osadu atmosferycznego,
a większość świata roślin i zwierząt przechodzi okres uśpienia.

Za zimę klimatyczną przyjmuje się okres roku (następujący po jesieni), w którym średnie dobowe temperatury powietrza spadają poniżej 0°C (32°F).
Zasadniczo zimę poprzedza jesień, jednak pomiędzy tymi okresami znajduje się klimatyczny etap przejściowy - przedzimie.

Zima astronomiczna na półkuli północnej rozpoczyna się
w momencie przesilenia zimowego (w 2016 – 21 grudnia)
i trwa do momentu równonocy wiosennej (w 2017 – 20 marca). Daty przesilenia i równonocy są zmienne, czasem wypadają dzień wcześniej lub dzień później,
a w roku przestępnym mogą być dodatkowo cofnięte o jeden dzień.
Podczas zimy astronomicznej dzienna pora dnia jest krótsza od pory nocnej, jednak z każdą kolejną dobą dnia przybywa,
a nocy ubywa.

W dniu przesilenia zimowego, przypadającym na grudzień, Słońce góruje w zenicie nad półkulą południową na szerokości zwrotnika Koziorożca. Na półkuli północnej jest to najdłuższa noc
(i najkrótszy dzień) w roku.
Kąt padania promieni słonecznych (w południe) w dniu przesilenia zimowego w centrum Warszawy – na 52°14' szerokości geograficznej północnej – wynosi 14°20'.

Przesilenie zimowe w większości kultur było okazją do świętowania „odradzania się Słońca”.
W starożytnym Rzymie obchodzono Saturnalia, w Persji – narodziny Mitry, boga Słońca. Plemiona germańskie obchodziły Jul, Słowianie – Święto Godowe.
Chrześcijaństwo, od IV w., obchodzi zimą – 25 grudnia – dzień urodzin Jezusa. Dlaczego akurat 25 grudnia – różnie powiadają o tym, ale zamieszanie z datami zaczęło się dopiero po zastąpieniu niedokładnego (wobec Słońca i Księżyca) kalendarza juliańskiego nowocześniejszym kalendarzem gregoriańskim.
Na Zachodzie, gdzie kalendarz gregoriański przyjął się niemal od razu, pozostano przy nominale daty, bez względu jak się to miało do wyliczeń dawniejszych, zatem Boże Narodzenie wypada tam 25 grudnia. Na Wschodzie w liturgii obowiązuje starodawny kalendarz juliański, ale życie świeckie toczy się wg obowiązującego kalendarza gregoriańskiego. Stąd juliański 25 grudnia przypada na gregoriański dzień 7 stycznia.
Dwa tygodnie wielkiej różnicy nie czynią, świętować można podwójnie – grunt, że obie daty zimowe są.

Od czasów rzymskich, dokładnie od 46 r. p.n.e. w zimie, 1 stycznia, obchodzony jest również początek nowego roku.

W dniu równonocy (ekwinokcjum, ang. equinox) wiosennej, wypadającym w marcu, Słońce góruje w zenicie nad równikiem
i przechodzi przez punkt Barana. Na półkuli północnej zima się wtedy kończy i rozpoczyna się wiosna. Teoretycznie.
Istnieje bowiem nordycka przepowiednia o tym, że pewnego razu przyjdzie Wielka Zima trwająca trzy lata – Fimbulvinter, która poprzedzi zmierzch bogów – Ragnarök. Że przy okazji zginą ludzie, jest oczywiste, a Normanowie podali to dodatkowo we własnej stylistyce: głód nastanie tak straszny, że ludzie zjedzą się nawzajem, lądy najpierw spustoszy ogień, a później zaleje morze – czyli nastąpi koniec świata.
Czyli, wypisz wymaluj, Wikingowie stworzyli obraz termonuklearnej zimy.
Jest też co prawda akcent optymistyczny, a jakże: po tym wszystkim nastanie era szczęśliwości i nowy świat, bo ponoć jedna para ludzka ocaleje. Pozostaje tylko pytanie: i po co to wszystko?

Jeśli ktoś się chce utrzymać w klimacie i to bez happy endu, niech przeczyta powieść Nevila Shute'a Ostatni brzeg (1957), albo obejrzy jedną z dwóch jej adaptacji filmowych. Moim zdaniem ta starsza (1959), z Gregorym Peckiem, Avą Gardner i Anthonym Perkinsem, jest lepsza.

* * *

Zima to słowo wywodzące się niemal wprost z naszej językowej przeszłości.
Etymologicznie jego najbliższy krewniakiem jest słowo himā (हिमा) ‘mróz, chłód, śnieg’ (Himalaje to ‘dom chłodu / mrozu / śniegu’), które zachowało się w sanskrycie, najstarszym zapisanym (z należących do wspólnoty praindoeuropejskiej) języku, w wersji wedyjskiej sięgającym połowy drugiego tysiąclecia p.n.e.
W hindi himā to również ‘lód’.

Zima w językach słowiańskich
i bałtosłowiańskich
:

białoruskiзіма [zima]
bośniackizima
bułgarskiзима [zima]
chorwackizima
czeskizima
kaszubskizëma
litewskižiema
łatgalskizima
łużycki (dolny)zyma (też: zymje)
łużycki (górny)zyma
łotewskiziema
macedońskiзіма [zima]
rosyjskiзима [zima]
serbskiзима [zima]
słowackizima
słoweńskizima
ukraińskiзима [zima]
żmudzkižėima

Zadziwiająca jednomyślność!

Przysłowia związane
z zimą:

Będzie zima, będzie mróz,
będzie ptaszek jajka niósł.

Deszcze Michałowe
prawią w zimie powietrze zdrowe.

Gdy tęga zima nastanie
w pierwiotku adwentu,
ośmnaście tygodni
nie spocznie ani momentu.

Idzie zima, a tu butów nie ma.

Idzie zima,
a tu chleba nie ma;
mój Ty Panie z nieba,
daj nam chleba.

Jak w zimie piecze,
to w lecie ciecze.

Jaka zima, takie lato.

Kafla z pieca, szybki z okna,
a tu zima, butów ni ma.
[t.j. zbytków mu się zachciewa, a butów nie ma]

Kiedy się liść gęsto trzyma,
nie tak prędko będzie zima.

Kiej w zimie piecze,
to w lecie ciecze.

Kto zimie próżnuje, ten lecie musi być leniwy.

Na modrzewiu zima
niedługo trzyma.
[Góralskie: śnieg, gdy spadnie zanim modrzew zrzuci igły, zniknie prędko, bo na nich nigdy nic leży długo.]

Na świętego Grzegorza [12 marca]
idzie zima do morza.

Połowa zimy, połowa pastwy.

Późna zima długo trzyma.

Słaba zima, kiepskie lato.

Spyta cię zima zarazem:
byłżeś w lecie gospodarzem?

W pierwszym tygodniu
pogoda stała,
będzie długo zima biała.

W zimie koła, w lecie sanie robić.

W zimie odkryte ucho,
to w lecie sucho.

W zimie: komin nam ojcem,
fajerka matką,
kożuch dobrodziej,
a zapiecek chatką.

Zima następuje tęga,
póki głowy twej nie sięga;
postaraj się o barana,
a chwal niebieskiego Pana.

Zima nie jednemu zajrzy pod napiętki.
[niejednemu dokuczy, da się we znaki]

Zima nie pyta, gdzie się lato podziało.

Zima, jak w psiarni.

Zimą to człek siedzi doma,
albo pije gdzie u kuma.

Zimę uśmierza wiosna,
wiosnę lato niszczy.

Większość przysłów za:
Adalberg, Samuel. Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich. Warszawa : Druk Emila Skiwskiego, 1889-1894.

(na samej górze był Ionesco)

Jeszcze o zimie
(bez powodu, wybrane na chybił trafił):

Maria Konopnicka
Zła zima

Hu! Hu! Ha! Nasza zima zła!
Szczypie w nosy, szczypie w uszy
Mroźnym śniegiem w oczy prószy,
Wichrem w polu gna!
Nasza zima zła!

Hu! Hu! Ha! Nasza zima zła!
Płachta na niej długa, biała,
W ręku gałąź oszroniała,
A na plecach drwa...
Nasza zima zła!

Hu! Hu! Ha! Nasza zima zła!
A my jej się nie boimy,
Dalej śnieżkiem w plecy zimy,
Niech pamiątkę ma!
Nasza zima zła!

 

Maria Konopnicka
Ślizgawka

Równo, równo, jak po stole,
Na łyżewkach w dal...
Choć wyskoczy guz na czole,
Nie będzie mi żal!

Guza nabić – strach nieduży,
Nie stanie się nic;
A gdy chłopiec zawsze tchórzy,
Powiedzą, że fryc!

Jak powiedzą, tak powiedzą,
Pójdzie nazwa w świat;
Niech za piecem tchórze siedzą,
A ja jestem chwat!

 

Maria Konopnicka
Zmarźlak

A widzicie wy zmarźlaka,
Jak się to on gniewa;
W ręce chucha, pod nos dmucha,
Piosenek nie śpiewa.

— A czy nie wiesz, miły bracie,
Jaka na to rada,
Gdy mróz ściśnie, wicher świśnie,
Śnieg na ziemię pada?

Oj, nie w ręce wtedy dmuchaj,
Lecz serce zagrzewaj,
Stań do pracy, jak junacy,
I piosenkę śpiewaj!

 

Maria Konopnicka
Rzeka

Za tą głębią, za tym brodem,
Tam stanęła rzeka lodem;
Ani szumi, ani płynie,
Tylko duma w swej głębinie:

Gdzie jej wiosna,
Gdzie jej zorza?
Gdzie jej droga
Het, do morza?

Oj, ty rzeko, oj, ty sina,
Lody tobie nie nowina;
Co rok zima więzi ciebie,
Co rok wichry mkną po niebie.

Aż znów przyjdzie
Wiosna hoża
I popłyniesz
Het do morza.

Nie na zawsze słonko gaśnie,
Nie na zawsze ziemia zaśnie,
Nie na zawsze więdnie kwiecie,
Nie na zawsze mróz na świecie.

Przyjdzie wiosna,
Przyjdzie hoża,
Pójdą rzeki
Het do morza!
 
 
Jeremi Przybora
Na całej połaci śnieg

Na całej połaci śnieg.
W przeróżnej postaci śnieg.
Dla sióstr i dla braci
zimowy plakacik
– śnieg, śnieg.
 
Na naszą równinę – śnieg.
Na każdą roślinę – śnieg.
Na tłoczek przed kinem,
na ładną dziewczynę – śnieg, śnieg.

Na pociąg do Jasła,
na wzmiankę że zgasła,
na napis „Brak masła”
na starte dwa hasła,
na flaszki od wódki,
na tego złe skutki,
na puste ogródki,
na dzionek za krótki.

Na w sinej mgle dale – śnieg,
na kocham cię stale – śnieg,
na żale, że wcale
i na tak dalej
tak dalej, tak dalej
na tak dalej – śnieg
śnieg
 
Tekst ten, do muzyki Jerzego Wasowskiego, śpiewali w „Kabarecie Starszych Panów” Jeremi Przybora i Jerzy Wasowski.
Inne wykonania: Kalina Jędrusik, Anna Maria Jopek i Jeremi Przybora

LUTY

W lutym do wiosny jeszcze daleko,
bowiem u jego granic jaśnieje
tak wielki obszar bieli jak mleko,
że może zaćmić nawet zawieję.

Zamieć porusza nagie zarośla,
od jej uderzeń domy się chwieją,
a ponad nimi szaleje wiosna
i dorównuje siwiźnie bielą.

Josif Brodski, „Instrukcja dla więźnia” („В феврале далеко до весны”),
15 lutego 1964; przekład: Katarzyna Krzyżewska

Ponieważ wciąż jeszcze zdarzają się w Polszcze ludzie znający język Lermontowa i Bułhakowa, a ja uważam, że gdy można coś przeczytać w oryginale – to trzeba, więc dla tych, co zrozumieją, oryginał:

<А. А. А.>

(«В феврале далеко до весны»),

В феврале далеко до весны,
ибо там, у него на пределе,
бродит поле такой белизны,
что темнеет в глазах у метели.

И дрожат от ударов дома,
и трепещут, как роща нагая,
над которой бушует зима,
белизной седину настигая.

15 февраля 1964

 

Luty – drugi miesiąc w roku według używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego.
Jest to także miesiąc najkrótszy w obu kalendarzach: luty gregoriański i luty juliański mają po 28, a w latach przestępnych po 29 dni.
I jest to trzeci miesiąc meteorologicznej zimy.

Nazwa powtarza się w dwóch sąsiednich językach wschodniej słowiańszczyzny: w ukraińskim (лютий) i białoruskim (люты).
Po etymologię trzeba jednak sięgnąć do Brücknera, albo przynajmniej do jakiegoś słownika staropolskiego, lub z odniesieniami do staropolszczyzny.
Słownik języka polskiego z lat 1960., w redakcji Witolda Doroszewskiego, podaje, że nazwa miesiąca wywodzi się od staropolskiego „luty” – ‘zimny’, ‘mroźny’, ‘srogi’, ‘okrutny’, ‘dziki’, ale że przymiotnik ten jest już tylko w użyciu książkowym. Dziś chyba tylko nieliczni skojarzą nazwę drugiego miesiąca ze srogością mrozów i dzikością puszczańskiego zwierza.

Ciekawe skojarzenie podsuwa Słownik wileński z 1861. Po haśle „luty” jest „Lutyca”: imię słowiańskiej jędzy piekielnéj, ob. Dracica.

Szukajmy więc dalej:

Dracica – słowiańska jędza. Jak Dydki męzkie, tak Dracice żeńskie wojsko piekielne, trapiące grzeszników na ziemi i w piekle. Przybierają postaci straszliwe. Znaczą wyrzuty sumienia. Odpowiadają greckim Eumenidom i łacińskim Furjom. Inne imiona ich: Ostudy, Lutyce, Tassany.

Dracz zaś, według tego samego słownika, znaczy „zdzieracz, łupieżca”, a dracza – „zdzieranie, zdzierstwo”. Do czego dołączony jest cytat ilustrujący, skądinąd bardzo do współczesności pasujący: Niech się ten wilk urzędnik tą draczą wspomoże.

Gdy sięgnąć do nazw miesięcy w Encyklopedii staropolskiej (1900-1903) Zygmunta Glogera, dojść można do wieku XIV, gdy luty nazywał się „strąpacz” (prawdopodobnie od strzępienia czyli ścinania szronem).
W staropolszczyźnie używany był też starosłowiański „sieczeń”, który w innych językach słowiańskich jest nazwą stycznia (po ukraińsku to січень, po chorwacku – siječanj).
Samuel Linde w swoim Słowniku (1807-1814), podaje jeszcze „świeżnik” i „drugnik” (od ‘drugi’). Kopaliński dodaje „gromnicznik” (od święta NMP Gromnicznej) i „mięsopustnik”, od mięsopustu – ostatnich trzech dni dni karnawału zwanych „ostatki”, które w dawnej Polsce obchodzono hucznie, z pijatykami, tańcami, kuligami i balami przebierańców.

Większość języków europejskich przejęła nazwę łacińską: Februarius. Rzeczownik ten oznaczał ostatni miesiąc kalendarza starorzymskiego, który przeznaczony był na obrzędy oczyszczające (łac. februa, l.poj. februum) przed początkiem nowego roku.
Zwyczaj zaczynania nowego roku od pierwszego dnia miesiąca Ianuarius wprowadził w reformie kalendarzowej Gajusz Juliusz Cezar w 45 r. p.n.e.

 

Rocznice lutego:

2 lutego
w kościele katolickim obchodzone jest Ofiarowanie Pańskie, w Polsce nazywane tradycyjnie świętem Matki Bożej gromnicznej.

Począwszy od IX wieku wierni przynoszą 2 lutego do kościoła świece do pobłogosławienia zwane gromnicami, zwane tak od słowa „grom”, bowiem zapalano je w czasie burzy i stawiano w oknie, gdy modlono się o oddalenie piorunów.
Angielskie tłumaczenie polskiej nazwy to Feast of Our Lady of Thunder Candles, ale w angielskiej terminologii katolickiej święto zwane jest Presentation of the Lord lub Purification of the Blessed Virgin Mary; święcenie gromnic to Candlemas lub Candle Mass.
W krajach hiszpańskojęzycznych, 2 lutego obchodzone jest święto Presentación de Jesús en el Templo (zaprezentowanie Jezusa w Świątyni), Purificación de la Virgen (oczyszczenie Dziewicy) lub La Virgen de la Candelaria (Dziewica z Candelarii). To ostatnie związane jest z obchodami święta Matki Boskiej – patronki Wysp Kanaryjskich, której figura znajduje się w Candelarii na Teneryfie (i to jest wielka osobna historia, o której może kiedy indziej).
W Meksyku 2 lutego wydają przyjęcia ci, którzy w dniu Trzech Króli znaleźli figurkę dzieciątka Jezus w swojej porcji ciasta Rosca de Reyes (‘ciasto Trzech Króli’ mające formę pierścienia).

Kościół prawosławny świętuje w lutym Spotkanie Pańskie (2 lutego wg kalendarza juliańskiego, obowiązującego w liturgii prawosławnej; 15 lutego wg kalendarza gregoriańskiego).

Tak się składa, że do końca drugiej dekady wieku XXI, w lutym wypada ostatni czwartek przed wielkim postem, rozpoczynający ostatni tydzień karnawału – Tłusty Czwartek (4 II 2016; 23 II 2017, 8 II 2018, 28 II 2019 i 20 II 2020).

Odpowiednikiem Tłustego Czwartku w niektórych krajach jest Mardi Gras ‘tłusty wtorek’ lub Pancake Tuesday ‘naleśnikowy wtorek’, obchodzony przed środą popielcową.
Od lat media, a teraz nawet Wikipedia, uporczywe lansują przesąd, że kto nie zje pączka w Tłusty Czwartek… itd., czyli dokładnie jak w łańcuszkach szczęścia. Co znaczy, że gdzieś w podziemiu działa lobby cukierników, które uprawia dywersję za pomocą kryptoreklamy. I dobrze – obyśmy nigdy gorszych lobby nie mieli!

 

14 lutego jest Dniem Zakochanych (Walentynki).
Dzień to z pewnością piękny, ale jeśli przypomnieć sobie śpiewkę:

To-morrow is Saint Valentine’s day,
All in the morning bedtime,
And I a maid at your window,
To be your Valentine.

Then up he rose and donn’d his clo’es
And dupp’d the chamber door,
Let in the maid, that out a maid
Never departed more.

czyli:

Dzisiaj świętego jest Walentego,
Słońce już stoi na niebie;
Ja drżącą ręką w twoje okienko
Stukam i czekam na ciebie.

Wdział prędko szatki i drzwi chatki
Rozwarł przed swoją jedyną;
Dziewczyna słodka weszła do środka,
Ale nie wyszła dziewczyną.

(Shakespeare, H, IV, 5, przekład Stanisław Barańczak)

i uświadomić, jak skończyła śpiewająca ją Ofelia, to już jakby trochę tego piękna mniej.

 

W rocznicach lutowych dziwnym trafem, jak refren, powtarza się I wszystko byłoby pięknie… No bo tak:

 

1 lutego 1411
Polska podpisuje w Toruniu pokój, który kończy Wielką Wojnę Polski i Litwy

z Zakonem Krzyżackim, zaczętą w 1409. Krzyżacy – niby rozbici pod Grunwaldem, ale wciąż z Malborkiem – oddali Żmudź, oddali Ziemię Dobrzyńską, zapłacili sporą grzywnę.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że cztery dekady później zaczęła się kolejna wojna z Zakonem, tym razem trzynastoletnia. Po niej też był pokój, też w Toruniu, w 1466.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie kolejna wojna, pół wieku później. Po której był pokój i hołd pruski w 1525, i zamiana państwa zakonnego w księstwo świeckie, i obraz Matejki (1882).
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że nowe świeckie księstwo, które nazwało się Pruskie, już 176 lat później (1701) stało się królestwem, a za kolejne siedemdziesięciolecie tak dziarsko zaczęło dzielić z sąsiadami polsko-litewski tort, że w 1795 nie było już po tym torcie ani śladu. No ale bitwę pod Grunwaldem żeśmy wygrali, przynajmniej wg naszej wersji historii, bo znam kraje, w których uczą dzieci, że pod Grunwaldem zwyciężył zupełnie kto inny.
Na szczęście lekcje historii u nas już są raczej nieobowiązkowe, więc nie mamy z tym większego problemu.

2 lutego 1848
Amerykanie podpisują w Guadalupe Hidalgo traktat z Meksykanami, który kończy wojnę (1846-48) między oboma krajami.

Wojna wybuchła po tym, jak Meksykanie nie zechcieli nawet pogadać z facetem, którego w 1845-tym wysłał do miasta Meksyk amerykański prezydent James K. Polk z propozycją kupienia za spore pieniądze ówczesnych ziem meksykańskich czyli Kalifornii i Nowego Meksyku.
Facet nazywał się John Slidell i za samą Kalifornię mógł dać 25 milionów dolarów, a ogółem miał do dyspozycji coś około 30 milionów (na owe czasy to była kosmiczna suma; Alaskę Stany kupiły w 1867 za jedne siedem milionów dwieście tysięcy).

Meksykańska strona rządowa mnożyła trudności uniemożliwiające jakiekolwiek oficjalne negocjacje, Slidell spędzał w Meksyku miłe chwile, generalnie zachwycony, bo Polkowi właśnie o to chodziło: skoro nie przemówiło złoto, miały zagrać armaty. Tak też się stało.

Nad samą wojną Meksykanie powinni spuścić kurtynę miłosierdzia i to z kilku powodów.
Jednym z nich było to, że ich wojskami dowodził generał Santa Anna, który jako bohater byłby ozdobą każdego operetkowego libretta, gdyby nie to, że był największą tragedią swego kraju (w kategorii wszechczasów). Tego, co wyczyniał zarówno podczas wojny z Amerykanami, jak i podczas swoich jedenastu rozpoczętych kadencji prezydenckich, nie spisać na wołowej skórze.

Drugim powodem był cud, jaki najpierw przydarzył się Ksenofontowi i wojskom greckim podczas Anabasis w V w. p.n.e., a później, na początku wieku XVI, Cortezowi i braciom Pizarro, którzy dowodząc kilkusetosobowymi oddziałami podbili imperia Azteków i Inków.
Tym razem, w marcu 1847, 10-tysięczny korpus gen. Winfielda Scotta, mając przeciwko sobie całą armię meksykańską, co najmniej 6-krotnie liczniejszą, wyokrętował pod Veracruz, przeszedł przez góry, doliny
i wąwozy 400-kilometrowym spacerkiem do miasta Meksyk, miasto zdobył i jeszcze musiał czekać, aż znajdzie się urząd czy osoba mająca dość plenipotencji, by podpisać jakikolwiek dokument kończący jego podboje.
Podręczniki historii piszą na ogół, jak to Meksyk, po podpisaniu traktatu w Guadalupe Hidalgo, stracił swe północne terytoria, które dziś są Kalifornią, Nevadą, Arizoną i Utah, a jeszcze kawałkiem Nowego Meksyku, Kolorado i Wyoming, czyli 1,36 mln km kw. (powierzchnia Alaski to 1,7 mln km kw.). Trudniej się dokopać informacji, że po wygranej wojnie USA za owe terytoria zapłaciły
15 milionów dolarów gotówką (dziś to jest podobno pół miliarda), anulując do tego ponad 3 miliony dolarów meksykańskiego długu. Pięć lat później (1853), nie kto inny jak gen. Santa Anna zaproponował Amerykanom „wyrównanie granicy” i za kolejne 10 milionów USD opchnął im 77 tysięcy km kw. Meksyku, w transakcji nazwanej Zakup Gadsdena (Gadsden Purchase). O tym, co się stało z tymi pieniędzmi, już nawet nie warto wspominać.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że na wojnę, a zwłaszcza na katabasis gen. Scotta, spuszczają też lekki woal zapomnienia Amerykanie, chyba dlatego, że generałowi zdarzyła się po drodze rzecz, dziś podpadająca pod kategorię zbrodni wojennych: 12-dniowe oblężenie miasta Veracruz, którego fortecę Scott zaatakował od strony cywilnych przedmieść.
Wg Meyera i Shermana, autorów The Course of Mexican History (Oxford UP, 1983, str. 349), straty po stronie amerykańskiej wynosiły 67 zabitych i rannych, zaś w mieście zginęło ok. 1000-1500 Meksykanów, przy czym straty wśród cywilów były niemal dwukrotnie większe niż wśród żołnierzy. Chyba dlatego Hollywood za kampanię Scotta dotąd się nie złapał: dużo łatwiej fałszować historie wojenne z odległej Europy.

Żeby dopełnić temat cudów wspomnę jeszcze historię legionistów czeskich podczas I wojny światowej i wojny domowej w Rosji: przejechali oni przez Rosję z Europy do Azji, przebili się przez armie bolszewickie, mienszewickie i inne, po drodze w Kazaniu zagarnęli rezerwy złota Banku Rosji i z częścią tego złota (jaką? „nikt pewnie nie wiedział ni wtenczas, ni potem”) zniknęli w sinej dali Pacyfiku ewakuując się drogą morską.

14 lutego 1076
papież Grzegorz VII rzuca ekskomunikę na Henryka IV – króla niemieckiego a niebawem Świętego Cesarza Rzymskiego. Rok później król się pokajał, a że papież mieszkał wówczas w zamku Kanossa, więc już wiemy dokąd musiał boso i w worku pokutnym pójść Henryk.

Papież tryumfował, a Henryk, w 1105, abdykował.
I wszystko byłoby (dla papiestwa) pięknie, gdyby nie to, że syn i następca Henryka IV, Henryk oczywiście V (tak, ten co oblegał Głogów), kolejnego papieża pojmał i parafę na korzystnych dla siebie traktatach (chodziło o to, kto wyznacza biskupów) wymusił.
Nie na wiele mu się to zdało, bo kolejny papież ekskomunikował i jego, co następny papież odwołał (obaj Henrykowie, jak z tego widać, mieli szczęście do co drugiego papieża).
Jaka była dalsza historia papiestwa i Niemiec można sobie poczytać, ale nic szczególnie wesołego z tego nie wynikło, chociaż Watykan takim najgorszym miejscem zamieszkania chyba nie jest.

Było o „wyrównywaniu granicy” po amerykańsku, to teraz może coś dla przeciwwagi:
15 lutego 1951
przedstawiciele Polski podpisują umowę o „wyrównaniu granicy” z ZSRR.
PRL dostała 480 km kw. (a przynajmniej tak podaje Dziennik Ustaw 1952, nr 11, poz. 63.) w Bieszczadach, a hegemon przejął 480 km kw. Lubelszczyzny.

Za czasów najlepszego z ustrojów krążył dowcip o wymianie towarowej w krajach bloku: my Sojuzowi – wagon węgla, a Sojuz nam – dwa wagony butów. Do podzelowania. Précisément.
I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że uśmiechnąć się tu mogą tylko mieszkańcy Ustrzyk Dolnych i kilku okolicznych wsi, którym na mocy tej umowy udało się znaleźć po zachodniej stronie granicy.
Ale mieszkańcom Bełza, Krystynopola i okolic chyba jednak do śmiechu nie było i nie jest. Dziś Белз (Bełz), Червоноград (Czerwonograd czyli Krystynopol), Угнів (Ugniw czyli Uhnów), Варяж (Wariaż czyli Waręż) i Хоробрів (Chorobriw czyli Chorobrów) są częścią rejonu sokalskiego w obwodzie lwowskim.
Dla porównania: powierzchnia m.st. Warszawa liczy (w 2015) 517 km kw.

18 lutego 1916
Roman Dmowski składa obszerny memoriał na ręce Aleksandra Pietrowicza Izwolskiego – ambasadora Rosji w Paryżu. Dmowski wciąż jeszcze uporczywie wiąże nadzieje niepodległości Polski z Rosją.

I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że Rosja – nie tyle uporczywie, co konsekwentnie od stuleci – uważa, że Polska żadną zagranicą nie jest i nie będzie.
Memoriał Dmowskiego opisywał, jakiego szczęścia zaznają w przyszłości niepodległe narody słowiańskie, w tym Polacy, pod rosyjską egidą. Jak carski aparat potraktował te opowieści łatwo przewidzieć.
Myślenie kategoriami imperialnego hegemona było zresztą w Rosji tak zakorzenione, że kilka lat później, walczący z bolszewikami „biali” wzruszyli ramionami na proponowaną przez Piłsudskiego pomoc w rozbiciu „czerwonych”, bo warunkiem było uznanie po zwycięstwie polskiej niepodległości. Czym to się dla nich skończyło – wiadomo i nawet można by powiedzieć „dobrze im tak”, gdyby nie to, że w sumie nam wyszło na jeszcze gorsze.

19 lutego 1594
Zygmunt II Waza jest koronowany w katedrze w Uppsali na króla Szwecji.

I wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że Zygmunt był fanatycznym katolikiem i do tego upartym.
Przez swój upór zaprzepaścił szanse swego syna Władysława na tron szwedzki (warunkiem było przejście Władysława na luteranizm) i na tron carów Rosji (warunkiem było przejście Władysława na prawosławie). Upór Zygmunta i jego synów, utrzymujących w tytulaturze miano „dziedziczny król Szwedów”, dawało Szwecji dobry pretekst do atakowania Polski, a potop szwedzki (1655-1660)
– i wcześniejsze (1648-1654) powstanie Chmielnickiego – stały się pierwszymi gwoździami do trumny Rzeczypospolitej.

21 lutego 1848
Karol Marks i Fryderyk Engels opublikowali Manifest der kommunistischen Partei, po naszemu Manifest komunistyczny.

Zgrabnie napisana broszura miała wszystko, co politycznemu pamfletowi potrzeba: chwytliwe hasło na początku (Widmo krąży po Europie – widmo komunizmu), chwytliwe hasło na końcu (Proletariusze wszystkich krajów łączcie się!), a za temat – niesprawiedliwość społeczną i prostą na nią receptę – rewolucję.
I wszystko byłoby pięknie, bo przecież w demokracji panuje pluralizm i wolność słowa, gdyby za poglądy obu panów nie złapały się grupy, których dziś nie da się określić inaczej niż terrorystyczne.
Marksizm, w swych kolejnych edycjach nazywany od imion kolejnych liderów totalitarnych partii, stał się oficjalną ideologią państw opanowanych przez najbardziej ludobójczy system polityczny jaki dotąd zdołano wymyślić. Żeby nie było nieporozumień – NSDAP też zaczynała od marksizmu, w swojej oczywiście wersji.

Polska i tak ma szczęście – marksizm-leninizm i marksizm-stalinizm zaledwie ją musnęły, a przecież i tak jeszcze po tym muśnięciu nie może się pozbierać.

23 lutego 1917
wybucha w Rosji Rewolucja Lutowa (nazwa dotyczy daty juliańskej, bo w gregoriańskim kalendarzu Zachodu był wówczas 8 marca).

Jej rezultatem jest abdykacja Mikołaja II (2/15 marca 1917) i utworzenie pierwszego demokratycznego rządu w dziejach Rosji, nazwanego Rząd Tymczasowy (trudno o gorszą nazwę), którym początkowo kierował książę Gieorgij Jewgienjewicz Lwow, a później Aleksander Fiodorowicz Kiereński.
I może wszystko byłoby pięknie, gdyby nie to, że trwała I wojna światowa, a nowy rząd, mimo klęsk bitewnych, chciał uporczywie utrzymać Rosję w Entencie i na froncie.
Wtedy do gry włączyły się Niemcy, grające pierwsze skrzypce w bloku Państw Centralnych.
Niemcy, jak to Niemcy – myśleli kategoriami niemieckimi (a niby jakimi mogli myśleć?) i wydało im się, że skoro w Rosji nastała demokracja, to nastanie też ordnung, co zagrozić mogło niemieckim interesom na Wschodzie.
Niemcom nie wpadło do głowy, że – zamiast ordnungu – w Rosji zrobił się bałagan jeszcze większy, niż był za cara. Więc zdecydowały, że najlepszym lekarstwem na demokratyczną Rosję jest przywódca terrorystycznej partii bolszewickiej Włodzimierz Uljanow ps. Lenin.

Lenina i jego wspólników wyciągnięto z bezpiecznego azylu w Szwajcarii i z workiem niemieckiego złota przetransportowano w zaplombowanym wagonie do Hamburga i dalej statkiem do Helsinek, czyli praktycznie do Petersburga.
Ceną za pomoc miał być separatystyczny pokój z bolszewicką Rosją (był, a jakże, podpisany w Brześciu Litewskim „traktat brzeski” z 3 marca 1918), dający Niemcom możliwość przerzucenia armii ze Wschodu na Zachód, by na Zachodzie przestało wreszcie być „bez zmian”. Co się – rzecz jasna – nie udało (znowu przez Amerykanów), ale to już historia zupełnie innych miesięcy.
Mnie tutaj męczy jedno: walka wewnętrzna chęci z niechęcią. Chęć podpowiada, by sprawdzić, czy dobrze pamiętam, że za komuny starano się nam wpoić, iż to bolszewicy obalili carat, by uszczęśliwić uciemiężone ludy najlepszym z ustrojów. Niechęć za wszelką cenę stara się uświadomić mi, że dla udowodnienia tego kłamstwa propagandy musiałbym przedzierać się przez gazetowe wstępniaki i podręczniki historii, na widok których dostawałem niegdyś wysypki. Chyba nawrotu tej wysypki boję się bardziej.

 

W lutym urodziło się kilka ciekawych osób, m.in.:

James Joyce (1882-02-02);
księżniczka Bona Sforza (1494-02-02) czyli ta „królowa Bona, która umarła” (1557-11-19);
Tadeusz Kościuszko (1746-02-04), którego nazwisko ma tyle samo liter co nazwisko prezydenta USA wybranego na urząd równo 43 lata później, 1789-02-04;
Charles Lindbergh (1902-02-04), który jako pierwszy przeleciał non stop nad Atlantykiem, a historia jego 72-letniego życia to co najmniej kilkanaście sensacyjnych powieści lub scenariuszy;
Ronald Reagan (1911-02-06), 40. prezydent USA;
Charles Dickens (1812-02-07);
Thomas Edison (1847-02-11);
Abraham Lincoln (1809-02-12), 16. prezydent USA ;
Mikołaj Kopernik (1473-02-19);
Jerzy Waszyngton (1732-02-22), 1. prezydent USA;

Wśród tych, którzy zmarli (w tym wypadku to takie ładne określenie morderstw sądowych), są m.in.:

Maria Stuart, królowa Szkocji, ścięta 1857-02-08 w zamku Fotheringhay;
Giordano Bruno, spalony 1600-02-17 za herezję na rzymskim Campo de’ Fiori.
289 lat później w miejscu egzekucji wzniesiono Giordanowi pomnik.

 

Znaki Zodiaku lutego:
Wodnik (♒) – do 18 lutego
Ryby (♓) – od 19 lutego.
O Wodnikach już było. A o Rybach Czarny Pijar mówi z politowaniem:

Ryba powoduje ciągłe nieporozumienia w pracy i w domu, prochu nie wymyśli, sprawdza się najlepiej jako kontroler biletów komunikacji miejskiej i pod żadnym pozorem nie należy jej dopuszczać do urządzeń bardziej skomplikowanych niż tłuczek do kartofli, bo popsuje.

Zaiste, smutno się robi na samą myśl, że maj i jego Bliźnięta są jeszcze tak daleko.

 

Kwiaty lutego:

fiołek (Viola L.) – kwiat zakochanych, symbolizujący niewinność, szczerość, prawdę, namiętność, piękno i stałość w uczuciach.
Jest też symbolem straty – np. w Australii symbolizuje pamięć o żołnierzach poległych w I wojnie światowej.

pierwiosnek (Primula vulgaris L.) – kwiat szlachetny, występujący jako godło herbowe, ulubiony kwiat premiera brytyjskiego Benjamina Disraeli (1804-1881), upamiętniający rocznicę jego śmierci zwaną Primrose Day (Dzień Pierwiosnka). Gdy dłużej pomyśleć, można dojść do wniosku, że nazwa ta była po myśli zarówno zwolenników jak i przeciwników earla Beaconsfield.

U nas wiersz o pierwiosnku napisał Mickiewicz, zaczynając:

Z niebieskich najrańszą piosnek
Ledwie zadzwonił skowronek,
Najrańszy kwiatek pierwiosnek
Błysnął ze złotych obsłonek.

Ja
Za wcześnie, kwiatku, za wcześnie,
Jeszcze północ mrozem dmucha,
Z gór białe nie zeszły pleśnie,
Dąbrowa jeszcze nie sucha.

Chyba cenił ten utwór, gdyż otworzył nim swój pierwszy tomik poezji, Ballady i romanse (1822), czyniąc niejako wstępem do następnej „Romantyczności”.

Zachwyty filomaty jakże inne były od uczuć, które 80 lat później wzbudził ten wiersz w demonicznym Waldemarze:

– Niech mi pani pokaże karnecik.
Stefcia podała mu seledynowy, malowany gracik z maciupcim ołówkiem tegoż koloru. Waldemar przeczytał na okładce:

Lepsza w kwietniu jedna chwilka
Niż w jesieni całe grudnie.

Uśmiechnął się i usiadł obok Stefci na krześle w ten sposób, że odgrodził ją od sali. […]
– Bardzo dobry aforyzm. Mickiewicz dla siebie go widać ułożył, bo jednak czasami jest inaczej. Na przykład u nas wiosenne chwile były złe, nieufne, drażliwe, słowem brzydkie! Dzisiaj są lepsze, a mamy jesień! [...]
Spojrzał jej w oczy z demoniczną pewnością siebie.

 

Kamień lutego:
ametyst – symbolizuje pobożność, pokorę, duchową mądrość i szczerość.
Podobno chroni przed opilstwem – po grecku bowiem améthystos (ἀμέθυστος) znaczy „nie opiły”.
Wzięło się to ponoć stąd, że ceniąca trzeźwość nimfa Amethis znieść nie mogła zalotów Dionizosa, wiecznie będącego pod dobrą datą. Artemis, bogini łowów, na prośbę nimfy zmieniła ją w klejnot, a że Dionizos urazy nie chował, więc dał mu moc przeciwstawiania się potędze trunku. Starożytni zdobili ametystami czary i puchary, a nasi ujęli rzecz krótko i z właściwą sobie bezpretensjonalnością: łagodzi kaca.
Najwięcej ametystów wydobywa się w Zambii (rocznie podobno ok. tysiąca ton) i w Brazylii. W Polsce – jak zwykle: klejnotonośne są Sudety i tam też, w okolicach Szklarskiej na przykład, daje się znaleźć ametysty.

 

W językach słowiańskich i bałtosłowiańskich
drugi miesiąc roku to:

białoruskiлюты [liuty]
bośniackifebruar
bułgarskiфевруари [februari]
chorwackiveljača
czeskiúnor
kaszubskigromicznik
litewskivasaris
łatgalskisvacainis
łużycki (dolny)swěckowny (też: februar)
łużycki (górny)februar (też: mały rožk)
łotewskifebruāris
macedońskiфевруари [februari] albo cечко [seczko]
rosyjskiфевраль [fievral]
serbskiфебруар [februar]
słowackifebruár
słoweńskifebruar
ukraińskiлютий [liutij]
żmudzkivasaris

 

Przysłowia związane z lutym:

Czasem luty ostro kuty,
czasem w luty same pluty.

Czasem luty się zlituje,
że człek niby wiosnę czuje;
ale czasem tak się zżyma,
że człek prawie nie wytrzyma.

Gdy bez wiatrów luty chodzi,
w kwietniu wicher nie zawodzi.

Gdy ciepło w lutym,
zimno w marcu bywa,
długo trwa zima,
to jest niewątpliwa.

Gdy mróz w lutym ostro trzyma,
tedy jest niedługa zima.

Idzie luty, podkuj buty.

Jeśli ci jeszcze nie dokuczył luty,
to pal dobrze w kominie
i miej kożuch suty.

Kiedy luty puści, to marzec wypiecze.

Kiedy luty schodzi,
człek po wodzie brodzi.

Kiedy luty, obuj buty.

Luty,
gdy wiatrów i mrozów nie daje,
prowadzi rok słotny
i nieurodzaje.

Luty w lód okuty.

Luty, napije się wół pluty.

Na stycznie i lute
trzeba mieć konie kute.

Spyta cię luty: masz-li buty?

W lutym gdy zagrzmi
od wschodniego boku,
burze i wiatry walne
są w tym roku.

W lutym wody wiele
– w lecie głodne nawet cielę.

 

Przysłowia na
Matkę Boską Gromniczną (2 II):

Gdy jasne słońce
w dzień gromniczny będzie,
więcej niż przed tym śniegu
spadnie wszędzie.

Gdy na Gromnice roztaje,
rzadkie będą urodzaje.

Gdy słońce
świeci jasno na Gromnice,
większych jak były mrozów
czyni lice.

Gdy w Gromnice słońce
świeci na śmiecisko,
niechże zachowa gospodarz
słomę wszystko.

Gdy w Gromniczną z dachu ciecze,
zima jeszcze się przewlecze.

Gromnica – zimy połowica.

Gromnice jasne i czyste,
zima potrwa zaiste.

Ile razy przed gromniczną Matką Boską z dachów kapie,
tyle razy przed Wniebowzięciem [15 sierpnia] burze.

Jak na Matkę Boską gromniczną,
tak na św. Józef [19 marca].

Jasny dzień podczas Gromnice
lnu przyczynia na przęślice.

Jeśli Gromnice
mają zielne kwiatki,
kwietną niedzielę śnieżną
mają dziatki.

Na Gromnice – łataj bracie rękawice.

Na Gromnice mróz
– ogryzki do gnoju włóż;
na Gromnice kałużki
– wybieraj z gnoju ogryzki.

Na Gromniczną mróz
– szykuj chłopie wóz.
Na Gromniczną lanie
– szykuj chłopie sanie.

Od Gromnic do Gromnic,
aż nie będzie nic.
[gdy kto kogo łudzi próżną obietnicą, mówią: od…]

Skowronek,
o ile przed Gromnicą śpiewa,
o tyle po tym milczy.

W dzień Panny gromnicznej
bywaj zdrów, mój śliczny.
[t.j. już za późno na zaloty, konkury, gdyż post bliski.]

W Gromnicę milszym w owczarni wilk jak słońce.
[gospodarze utrzymują, że słońce w dniu gromnicznym jest pewną przepowiednią słoty, zimna i zarazy na owoc.]

 

Przysłowia na
św. Agatę (5 II):

Chleb świętej Agaty
od ognia strzeże chaty.
[lud w dniu tym zwykł święcić chleb i sól, a w razie pożaru, szczególniej od pioruna wynikłego, obnosi je dokoła domu, a następnie rzuca w płomienie, wierząc, iż ogień zostanie stłumiony.]

Gdzie święta Jagata,
bezpieczna tam chata.

Po świętej Agacie
widzimy muchy w chacie.

Po św. Agacie
wyschnie bielizna na płocie.

W dzień św. Agaty,
jeśli słonko przez okienko zajrzy do chaty,
to wiosenka na świat pogląda
zza zimowej kraty

 

Przysłowia na
św. Dorotę (6 II):

Na dzień świętej Doroty
ma być śniegu nad płoty.

Po św. Dorocie
wyschną chusty na płocie.

Rzadki dzień św. Doroty
bez mrozu, zawiei, słoty.

Święta Dorotka
wypuszcza skowronka za wrotka.

Wedle świętej Doroty
naprawiaj człecze płoty.

 

Przysłowia na
św. Walentego (14 II):

Gdy na święty Walek deszcze,
mrozy wrócą jeszcze.

Na św. Walentego
bywa zwykle mróz niczego,
ale jak Walek się rozdeszcze,
pewne mrozy wrócą jeszcze.

Święty Walek tych powali,
co patronem go nie zwali.

Św. Walenty gdy odmrozi pięty,
na wyżywienie sprzedawaj sprzęty.

 

Przysłowia na
św. Macieja (24 II):

Gdy Maciej święty
cokolwiek lodu nie stopi,
będą długo chuchali
w zimne ręce chłopi.

Jeśli mróz w święto Macieja,
czterdzieści dni tegoż nadzieja.

Na św. Macieja
prędkiej wiosny nadzieja.

Na św. Maciejca
zniesie gęś pierwsze jejca.

Na święty Maciej lody
wróżą długie chłody,
a gdy płyną już strugą,
to i zimy niedługo.

Skoro po Macieju
drzewa się ogrzeją,
pobiegnij do sadu,
oczyść go z owadu.

Św. Maciej posłał do braci,
czy zimę stracić;
a bracia mu powiedzieli:
niech zaczeka do niedzieli.

Święty Maciej zimę straci,
albo ją zbogaci.

 

Przysłowia na Tłusty Czwartek
(4 II 2016; 23 II 2017, 8 II 2018 i 28 II 2019, 20 II 2020):

Gdy w tłusty czwartek
człek w jedzeniu pofolguje,
łaskawy Pan Bóg
grzech obżarstwa daruje.

Im bliższy czwartek tłusty,
tym weselsze zapusty.

Kto w tłusty czwartek
nie zje pączków kopy,
temu myszy zniszczą pole
i będzie miał pustki w stodole.

Nie zjesz pączka
w tłusty czwartek,
twoje życie mało warte.

Powiedział Bartek,
że dziś tłusty czwartek,
a Bartkowa uwierzyła,
dobrych pączków nasmażyła.

Od tłustego czwartku
do Zmartwychwstania
– ścisły post się kłania.

Tłusty czwartek pączkami fetuje,
a od Popielca ścisły post szykuje

 

Większość przysłów za:
Adalberg, Samuel. Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich.
Warszawa : Druk Emila Skiwskiego, 1889-1894.

Kod literowy

A – Alpha
B – Bravo
C – Charlie
D – Delta
E – Echo
F – Foxtrot
G – Golf
H – Hotel
I – India
J – Juliet
K – Kilo
L – Lima
M – Mike
N – November
O – Oscar
P – Papa
Q – Quebec
R – Romeo
S – Sierra
T – Tango
U – Uniform
V – Victor
W – Whiskey
X – X-ray
Y – Yankee
Z – Zulu

===================

P – Papa
O – Oscar
G – Golf
O – Oscar
R – Romeo
I – India
A – Alpha